Τετάρτη, 18 Ιουλίου 2018

ΛΕΞΙΚΟΝ των ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΩΝ, ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ και ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ (1837) pdf


ΛΕΞΙΚΟΝ των ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΩΝ, ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ και ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ (1837) 

Το 1835 επανεκδόθηκε στην Βιέννη το λεξικό της Ελληνικής Γλώσσης του Άνθιμου Γαζή. Κατελάμβανε τρείς τόμους και είχε επιμεληθεί από τον Κων/νο Γκαρμπολά και τον Χριστόδουλο Ματακίδη.
Σίγουρα, το λεξικό αυτό αποτελεί μια σπουδαία υποστήριξη στον κάθε απαιτητικό χρήστη της ελ-ληνικής γλώσσας,σε συγγραφείς και μελετητές/αναλυτές του ελληνικού λόγου όλων των χρονικών περιόδων του.
Δύο χρόνια μετά, πάλι στην Βιέννη, στο τυπογρα-φείο του Αντωνίου Μπενκότ, υπό την επιμέλεια του Νικολάου Λωρέντη, απομονώθηκαν από αυτό το λεξικό τα κύρια ονόματα που σχετίζονταν με μυθολογία,ιστορία και γεωγραφία σ΄ ένα ξεχωρι-στό επίτομο λεξικό.
Αυτό παρουσιάζω εδώ προς βοήθεια όσων αναζη-τούν ιδιαίτερες συγκεκριμένες πληροφορίες.

Κάντε λήψη:


Γιάννης Βασ. Πέππας

Κυριακή, 15 Ιουλίου 2018

"Να μας κουρέψεις κουρουμπέτσι..."

Γιώργος Αδάμης

"Να μας κουρέψεις κουρουμπέτσι..."

Όταν ήμασταν μικροί,μας έστελναν οι πατεράδες μας στον κουρέα του Βαρνάβα να μας κουρέψει.
«Θείε Γιώργο»,πηγαίναμε και του λέγαμε,«ο μπαμπάς είπε να με κουρέψεις κουρουμπέτσι και θα ΄ρθει μετά να σε πληρώσει».
Κουρουμπέτσι στα αρβανίτικα σήμαινε "γουλί". Αφήναμε και μία τούφα πάνω απ΄ το μέτωπο,στη μέση. Όλοι το ίδιο κούρεμα!
Το κουρείο του «θείου Γιώργου»,του Γιώργου Αδά-μη,ήταν δίπλα στην πλατεία του χωριού,πίσω από το καφενείο του Κώστα Δήμα (Χιώτη).Εκεί υπήρχε το δίπατο σπίτι της Σοφίας Σπυροπούλου,ένα από τα γνωστά τυπικά παλιά δίπατα σπίτια,που από πάνω έμεναν οι άνθρωποι και από κάτω ήταν ο στάβλος για τα ζώα.
Τη θεια-Σοφία τη φωνάζαμε Τσοφί (η Σοφία στα αρβανίτικα) του κλητήρα,προφανώς επειδή ο πατέρας της θα ήταν παλιά κλητήρας στην κοινότητα του Βαρνάβα.Η θεια-Σοφία πρέπει να ήταν θεία του κουρέα μας,αδερφή του πατέρα του ή κάτι τέτοιο.Είχε παντρευτεί στα νιάτα της κάποιον Σπυρόπουλο,όχι Βαρναβιώτη,ο οποίος πέθανε ή χωρί-σανε˙ πάντως,απ΄ όταν ήμουνα πιτσιρίκι,δεν τον είχα δει ποτέ.Σίγουρα η θεια-Σοφία έμεινε λίγο παντρεμένη και δεν απόκτησε παιδιά.Στα τριήμερα πανηγύρια του χωριού (29 Ιουνίου,των αγίων Πέτρου και Παύλου) ερχόταν ένας ανιψιός της απ΄ το σόι του άντρα της,ο Ζήσης,με την «ρουλέτα»,όπως τη λέγαμε.Ένα μακρόστενο τραπέζι που απλω-νόταν πάνω του πράσινη τσόχα με τους μονοψήφιους αριθμούς και δυο άλλα σύμβολα. Υπήρχε και μια μικρή σφαίρα που έφερε πάνω της τους αριθμούς απ΄ το 0 ως το 9, τα δύο σύμβολα και κάτι άλλα «της μπάνκας».Πόνταραν οι ενδιαφερόμενοι χρηματικά πο-σά στην επιλογή τους ή στο χρώμα (άσπρο ή μαύρο).Έριχνε κάποιος τη σφαίρα πάνω στην τσόχα κι αν ερχόταν σημείο με ποντάρισμα πάνω του,ο παίκτης κέρδιζε το πολλα-πλάσιο που ΄χε συμφωνήσει με τον Ζήση.Όποιος είχε ποντάρει στο χρώμα και του ερχό-ταν, κέρδιζε τα διπλάσια.Αν ερχόταν «μπάνκα»,μάζευε όλο το χρήμα ο Ζήσης.Ένα μικρό, υπαίθριο κινητό καζίνο! Έσβησαν τα πανηγύρια,χάθηκε κι ο Ζήσης…
Ο όροφος του σπιτιού της θεια-Σοφίας διέθετε μια μεγάλη βεράντα,η οποία αποτελούσε το ταβάνι του κουρείου.Ένας μακρουλός χώρος με φαρδύ παράθυρο,έναν πάγκο με πλάτη καλυμμένος με κόκκινη φορμάικα για τους πελάτες,δύο μεγάλους καθρέφτες και όλα τα σύνεργα της κουρευτικής και της ξυριστικής τέχνης που κοσμούσαν τα παραδο-σιακά μπαρμπέρικα.
Κουρέας ήταν και ο πατέρας του μπάρμπα Γιώργου,Τσίρλας στο παρατσούκλι.Αδάμης όμως,ήταν και ο άλλος παλιός κουρέας του χωριού,ο Αδάμ Αδάμης.Το μονόχωρο κου-ρείο του ήταν κάτω από το καφενείο/παντοπωλείο του Σαράντη Ηλία,δίπλα από το σημε-ρινό μανάβικο της Δροσούλας Λέπουρη.Ο Αδάμ και ο Τσίρλας πρέπει να ήταν αδέρφια, γιατί είχαν κοινό μαχαλά,κάτω από το σχολείο του χωριού.Από τα πολλά παιδιά του Αδάμ Αδάμη μόνο μία κόρη του,η Παρασκευή,παντρεύτηκε στον Βαρνάβα (τον Πέτρο Λέπουρη).Δεν γνωρίζω αν απ΄ τους γιους του ανακυκλώθηκε αυτό το χαρακτηριστικό ονοματεπώνυμο (Αδάμ Αδάμης),που φανερώνει πώς προέκυψε το γνωστό αρβανίτικο επίθετο (Αδάμης → Δεδαδάμης, Κωτσαδάμ, Κολλιαδάμης κ.ά.).
Ο Γιώργος Αδάμης έμαθε την τέχνη και στους γιους του,τον Θανάση και τον Ηλία.Όταν ο μεγάλος γιος,ο Θανάσης,πήγαινε έκτη Δημοτικού υπήρχε ένας φωτισμένος δάσκαλος (Αυγερινό,θαρρώ,τον λέγανε) στο χωριό που μέσα σε όλα μάθαινε στους μαθητές του και Κεραμική.Πήγαιναν στο Μορτίρι (τη δεύτερη φυσική βρύση του χωριού,στο ΒΑ άκρο του,κάτω απ΄ το παλιό εκκλησάκι της Αγίας Κυριακής.Κάπου στα 1920-25 ο Δήμος Μα-ραθώνα,όπου υπαγόταν διοικητικά τότε ο Βαρνάβας,οργάνωσε λειτουργικά την πηγή με μία θαυμάσια κατασκευή από πέτρα και μάρμαρο.Κατέβαινες δέκα περίπου σκαλιά για να φτάσεις στον σωλήνα με το τρεχούμενο νερό,εντοιχισμένο σε καλαίσθητη λευκή επι-φάνεια.Πάνω,μέσα σε οργιώδη βλάστηση,υπήρχε μεγάλος πέτρινος πάγκος να ξαποσταί-νει ο κόσμος που δροσιζόταν.Πιο δίπλα βρισκόταν θηριώδες μαγγάνι που δυνάμωνε τη ροή του νερού στα παρακείμενα περιβόλια.Έως το 1972 σχεδόν δεν υπήρχε δίκτυο ύ-δρευσης στον Βαρνάβα.Κάθε σπιτικό κουβαλούσε το χρειαζούμενο νερό από την,υπάρ-χουσα και σήμερα,βασική βρύση του χωριού με δοχεία φορτωμένα σε ζώα,γαϊδούρια και μουλάρια.Τα σκαλιά στο Μορτίρι δεν επέτρεπαν την προσέγγιση ζώων κι έτσι αυτή η πη-γή ήταν παραγκωνισμένη.Κάπου στο 1985,επί προεδρίας Γιάννη Τσουτσάνη,το Μορτίρι καταστράφηκε,ισοπεδώθηκε… Ολοσχερώς.Χτίστηκε στην ίδια θέση ένας άχαρος,εξαμ-βλωματικός θάλαμος για ένα περιφερειακό αντλιοστάσιο,κάτι τέτοιο.Την ίδια εποχή,με ανάλογο ξέφρενο ζήλο,αλλοιώθηκαν βάναυσα η πηγή Ντόρμπερι στην παραλία του Βαρ-νάβα,ο Άγιος Γεώργιος,γκρεμίστηκε το παλιό κοινοτικό πλυσταριό.Λαογραφικά ενθυμή-ματα και πλούτος παράδοσης υπέκυψαν αστραπιαία στο οξύ χτύπημα της ασυγκράτητης αμορφωσιάς και της αχαλιναγώγητης αξεστοσύνης.Περιρρέουσα φημολογία συνάμα,διέ-σπειρε ότι οι μη αναστρέψιμες επεμβάσεις συνδέονταν με αναζήτηση Εγγλέζικων λιρών επί Κατοχής.Διαδόσεις κακεντρεχείς υποθέτω.Το μαγγάνι που προανέφερα διετηρείτο α-τόφιο ως το 2003.Έκτοτε,αγνοώ την τύχη του…) που αφθονούσε ο φυσικός πηλός,κουβα-λούσαν ποσότητες στο σχολείο και επιδίδονταν σε διάφορες κατασκευές.Ο Θανάσης απο-δείχτηκε μεγάλο ταλέντο στις μικρές προτομές.
Έτσι,σύντομα,στον πάγκο του κουρείου μπήκαν πήλινες προτομές του Κολοκοτρώνη,του Μπότσαρη και του Καραϊσκάκη.Αργότερα,ο Θανάσης τις λουστράρισε μ΄ ένα λευκό επί-χρισμα και ήταν αληθινά διαμάντια λαϊκής δημιουργίας.
Κάπου στην δεκαετία του 1980 η Σοφία Σπυροπούλου,γριά γυναίκα ήδη,πέθανε.Ο Γιώργος Αδάμης,που ήταν κληρονόμος της,γκρέμισε όλο το μαχαλά της,πάει και το πα-λιό κουρείο.Στη νέα οικοδομή που ανήγειρε φρόντισε να διατηρήσει ένα μικρό χώρο ως κουρείο που το λειτουργούσε όσο κρατούσαν τα πόδια του.Ο «θείος Γιώργος» (Γιώργος Α-δάμης ή Μάντζης στο παρατσούκλι) έφυγε στις 7 Μαρτίου 2018, 89 χρονών.Κόπηκε άλ-λο ένα τριαντάφυλλο απ΄ τον μυρωδάτο κήπο των παιδικών μας αναμνήσεων!
Οι γιοι του δε,στράφηκαν σε άλλες επαγγελματικές ασχολίες και με το θάνατο του Γιώρ-γου Αδάμη από τη μακρά μπαρμπέρικη παράδοση των Αδαμαίων στον Βαρνάβα δεν α-πέμεινε τίποτα.

Ε τ υ μ ο λ ο γ ί α

Η σύνθετη λέξη κουρουμπέτσι παράγεται κατά πρώτον απ΄ το ρήμα της αρχαίας κείρω=κόβω τα μαλλιά (ως το δέρμα),ξυρίζω,αποκόπτω,αποτέμνω, θερίζω.Το "γουλί" στα αρχαία λεγόταν: εν χρω κε-καρμένω=ως το δέρμα κούρεμα.Απ΄ το κείρω προέρχονται ακόμα: κέρμα,κορμός,κουρά,κούρος κ.ά.Να σταθώ ιδιαίτερα στο ουσιαστικό η κου-ρίς=το ξυράφι και στο επίρρημα κουρίξ=από τα μαλλιά,αλλά και: νεανικώς.Το κείρω στα αρβανί-τικα έγινε κορ και χρησιμοποιείται με την έννοια κόβω ως/από τη ρίζα,θερίζω.
Αφού διασαφηνίσαμε με βεβαιότητα το πρώτο συνθετικό (κουρ-) της λέξης,ας στραφούμε και στο δεύτερο (-ουμπέτσι) μην ξεχνώντας ότι κατά την σύνθεση επιτελούνται πάθη φθόγγων (συμφώνων και φωνηέντων),αλλοιώσεις τους και ενδεχομένως επανασυστάσεις συλλαβών.Κατά το λεξικό Μπαμπινιώτη (σελ. 435) γουλί (< μεσν. γουλίν < αγλίον υποκ. του αρχαίου άγλις=σκελίδα σκόρδου,που συνδέεται με το συνώνυμο γέλγις,βλ. και γάγγλιον) έφτασε να σημαίνει βλαστάρι,μί-σχος,σκελίδα κι ονομάστηκε έτσι το ως το δέρμα κούρεμα,επειδή αποκάλυπτε τα γουλιά των τριχών,τις εκβλαστήσεις τους δηλαδή.
Αναζητάμε,επομένως,ως δεύτερο συνθετικό ένα επίθετο που να προσδίδει στην κουρά,στο κούρεμα τα χαρακτηριστικά της μονιμότητας,της διάρκειας,της καθολικότητας κι ό,τι εννοούμε λέγοντας γερό κούρεμα.Βέβαια,επειδή οι τρίχες,τα μαλλιά μεγαλώνουν,μακραί-νουν οι ιδιότητες αυτές νοούνται σχετικά.Το επίθετο αυτό είναι το: έμπεδος (ο,η),απα-ντώμενο,διγενές πάλι,και εμπεδής.Η αρχική σημασία του (εν + πέδον) αφορούσε χώρο, τόπο: αυτός που στέκεται σταθερά στη γη,στερεωμένος,θεμελιωμένος,ριζωμένος,ακλόνη-τος,άσειστος.Γρήγορα έλαβε και χρονική διάσταση: αδιάλειπτος,διαρκής,συνεχής,αδιά-κοπος,αλλά και: αμετάτρεπτος,σταθερός,αναλλοίωτος.Το ρήμα: εμπεδόω και το επίρ-ρημα: έμπεδα ή έμπεδον (συνήθη στον Όμηρο) ή μεταγενέστερα εμπέδως=στερεά,βέ-βαια,επίμονα.Με την έννοια της σταθερότητας,βεβαιότητας η λέξη συντίθεται σε πολλά παράγωγα (εμπεδόμυθος,εμπεδόμητις,εμπεδόκυκλος κ.ά.).Σήμερα,το εμπεδώνω χρη-σιμοποιείται για να δηλώσει εδραίωση αντίληψης,καταστάλαξη γνώσης κ.ά.τ.
Επομένως:
κουρά + εμπεδής,
το σταθερό (=ολικό,πλήρες),σίγουρο (=ικανό,γερό),διαρκές (=με εύρος χρόνου) κούρεμα.
Η επίταξη του επιθέτου και εδώ δυναμώνει την πάγια θέση μου ότι τα αρβανίτικα απο-τελούν πρώιμο τοπικό (της Ηπείρου) μόρφωμα της αρχαίας Ελληνικής.Η εξέλιξη της γλώσσας οδήγησε στην ορθολογική πρόταξη του επιθέτου.Το όνομα αρβανίτικα προέκυ-ψε κάπου μετά τον 3ο μ.Χ. αι.,όπως αναλύω εκτενώς σε άλλα σημεία τούτου του ιστοχώ-ρου.
κουρά + εμπεδής
(1.Με συναίρεση α + ε = ου)
κουρουμπεδής
(2.Με αποβολή του η της κατάληξης [εκτράχυνση],
3.μετατροπή του δ στο αντίστοιχο ψιλό [τ]
4.αναβίβαση τόνου & ανάπτυξη ευφωνικού τελικού ι) → κουρουμπέτσι

Η παραπάνω,προφανής για κάθε φιλόλογο,ανάλυση της συνθετικής παραγωγής εκτιμώ ότι προσφέρει άρτια γλωσσολογική εικόνα για την συγκεκριμένη λέξη.Κουρά,κουρέας, κούρεμα,κουρουμπέτσι,όλα ένα! Ελληνικά και αρβανίτικα το ίδιο πράμα! Κι έρχονται μετά τα γιουσουφάκια της μειοδοσίας,οι σύγχρονοι πηλιογούσηδες να εκτίθενται ανοη-τεύοντας περί δήθεν αλλοεθνίας των παλιότερα αρβανιτοφώνων Ελλήνων.

Γιάννης Βασ. Πέππας,Φιλόλογος - Συγγραφέας

Τρίτη, 3 Ιουλίου 2018

Κων. Χολέβας, Άλλο Έλληνες Αρβανίτες και άλλο Αλβανοί

Κων/νος Χολέβας
Άλλο Αλβανοί και άλλο Αρβανίτες
του Κων/νου Χολέβα, Πολιτικού Επιστήμονος

Άγνοια ή και διαστρέβλωση της Ιστορίας προδίδει η καινοφανής άποψη που ακούσθηκε, ότι δηλαδή μεγάλοι ήρωες του 1821 και των μετέπειτα εθνικών αγώνων υπήρξαν Αλβανοί.
Γίνεται σύγχυση με τους Αρβανίτες, τους αρβανιτό-φωνους Έλληνες. Άλλο, όμως, Αλβανοί και άλλο Αρβανίτες. Υπάρχει μεγάλη διαφορά. Και εξηγούμεθα:
Ο Μάρκος Μπότσαρης, στην μνήμη του οποίου ασεβούν πολλοί, ήταν Έλλην αρβανιτόφωνος, όπως όλοι οι Σουλιώτες.Η ελληνική του συνείδηση φαίνεται και από την περίφημη φράση που είπε όταν πρωτοπάτησε στα Επτάνησα :"Ο Έλλην δεν μπορεί να αισθάνεται ελεύθερος εκεί όπου κυματίζει η Βρεττανική σημαία". Το δε Λεξικό που έγραψε ήταν της αρβανίτικης -όχι αλβανικής- και ρωμαίικης απλής (νεοελληνικής). Άλλωστε δεν θα μπορούσε να έχει αλβανική εθνική συνείδη-ση,διότι κάτι τέτοιο εμφανίζεται μόλις το 1878 με την Λίγκα της Πριζρένης-Κοσσυφοπεδίου και μάλιστα ως τεχνητό κατασκεύασμα ξένων δυνάμεων και θρησκευτικών προπαγανδών.Κατά την Τουρκοκρατία δεν υπήρχε έθνος Αλβανών.Οι κάτοικοι της σημερινής Αλβανίας διεκρίνοντο με κριτήριο την θρησκεία τους.Οι Ορθόδοξοι ήσαν Ρωμιοί,εντεταγμένοι στο ίδιο Γένος με τους υπόλοιπους Έλληνες.Οι Μουσουλμάνοι ένοιωθαν Τούρκοι,εξ ου και ο όρος Τουρκαλβανοί.Εάν μιλούμε για αλβανική συμμετοχή στην Ελληνική Επανάσταση δεν πρέπει να αναφερόμαστε στους Μποτσαραίους,την Μπουμπουλίνα και τους Κουντουριώτηδες,αλλά στους Τουρκαλβανούς που χρησιμοποιήθηκαν από την άλλη πλευρά ως σφαγείς των Ελλήνων.
Οι Βυζαντινοί πρόγονοί μας δεν ανέφεραν Αλβανούς στην Βαλκανική.Ο Κωνσταντίνος Πορφυρο-γέννητος ονομάζει Αλβανούς μία φυλή του Καυκάσου. Ο Γεώργιος Καστριώτης-Σκεντέρμπεης,που θεωρείται εθνικός ήρωας των σημερινών Αλβανών,ονόμαζε εαυτόν Ορθόδοξον Ηπειρώτη (15ος αιών).Σε έγγραφα της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας στα τέλη του 15ου αιώνος η λέξη "Αλβανός" ερμηνεύεται "Έλληνες από την Ήπειρο και την Πελοπόννησο" χωρίς να αμφισβητείται η ελληνική συνείδησή τους.Η αλβανική συνείδηση είναι οπωσδήποτε ξενόφερτο κατασκεύασμα όπως αποδεικνύουν και μαρτυρίες των ιδίων των ενδιαφερομένων,τις οποίες κατέγραψε ο σύγχρονός μας διαπρεπής Βαλκανιολόγος Αχιλλεύς Λαζάρου.
Όταν η Ιταλία και η Αυστροουγγαρία για δικούς τους λόγους προσπαθούσαν να κατασκευάσουν αλβανικό κράτος ώστε να ελέγχουν την είσοδο της Αδριατικής,οι Τουρκαλβανοί ύψωναν στο Δυρράχιο την οθωμανική σημαία !
Προτιμούσαν την τουρκική παρά την άγνωστη σ' αυτούς αλβανική εθνική συνείδηση.Άλλωστε, και στους Βαλκανικούς πολέμους οι Μουσουλμάνοι της Αλβανίας πολέμησαν,και μάλιστα δυναμικά, στις τάξεις του Οθωμανικού στρατού.Μετά το 1908 πολλά από τα μέλη του Νεοτουρκικού κομιτά-του,το οποίο σχεδίασε και ξεκίνησε τον διωγμό των Ελλήνων ήταν Τουρκαλβανοί.
Η λέξη Αλβανία σημαίνει Λευκή Χώρα από το λατινικό ΑΛΜΠΑ: λευκή.Είναι όρος με γεωγραφική και όχι εθνολογική σημασία.
Ο όρος Αρβανίτης που αφορά τους Σουλιώτες,τους Υδραίους,τους Σπετσιώτες και πολλούς κατοί-κους των Μεσογείων,προέρχεται από τελείως διαφορετική ρίζα.Συγκεκριμένα από τη λέξη "Άρβα-νον",τοπωνύμιο της Βορείου Ηπείρου,που το βρίσκουμε ήδη από τον 11ο αιώνα στα κείμενα της Άννας Κομνηνής.Από το Άρβανον,δηλαδή από την Ελληνικοτάτη Βόρειο Ήπειρο,κατέβηκαν σε πόλεις και νησιά της Νοτίου Ελλάδος ελληνικοί πληθυσμοί που μιλούσαν αρβανίτικα.Δηλαδή μία διάλεκτο ανάμικτη με αρχαία ελληνικά,λατινικά,τουρκικά και εντόπια βαλκανικά γλωσσικά στοιχεία.Οι αρβανιτόφωνοι Έλληνες ουδέποτε είχαν διαφορετική συνείδηση από τους υπόλοιπους Έλληνες.Παρεμφερές παράδειγμα μας δίδουν οι σλαβόφωνοι Μακεδονομάχοι Κώττας,Κύρου,Ντα-λίπης και άλλοι,οι οποίοι πολέμησαν υπέρ της Ελλάδος κατά των Βουλγάρων κομιτατζήδων.Καθώς και οι τουρκόφωνοι Ορθόδοξοι της Καππαδοκίας που κράτησαν μέσω της Εκκλησίας την ελληνι-κότητά τους, αν και έχασαν την ελληνική γλώσσα.Οι δίγλωσσοι Έλληνες αρβανιτόφωνοι,βλαχόφω-νοι,σλαβόφωνοι κ.λπ. μας προσφέρουν χαρακτηριστικές αποδείξεις ότι στα Βαλκάνια κατά τους τελευταίους πέντε τουλάχιστον αιώνες η Ορθόδοξη πίστη -και γενικότερα η θρησκεία- διαμορφώνει την εθνική συνείδηση πολύ περισσότερο και από το γλωσσικό ιδίωμα.
Η σύγχυση μεταξύ των λέξεων Αλβανός και Αρβανίτης δημιουργείται μόνον στην ελληνική γλώσ-σα,διότι φαίνονται να μοιάζουν οι δύο όροι ηχητικά. Η ομοιότης είναι μόνο επιφανειακή.Στην ουσία διαφέρουν κατά πολύ. Άλλωστε οι ίδιοι οι Αλβανοί αποκαλούν εαυτούς Σκιπετάρ και την χώρα τους Σκιπερία: χώρα των Αετών.Τι κοινό μπορούν να έχουν ένας Σκιπετάρ και ένα Έλλην αρβανιτόφωνος; Ίσως ο ένας να μπορεί να καταλαβαίνει κάποιες λέξεις από τον άλλο.Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είχαν η έχουν την ίδια εθνική συνείδηση... Μην ξεχνούμε ότι Σέρβοι,Κροάτες και Βοσνιομουσουλμάνοι μιλούν ακριβώς την ίδια γλώσσα,παρά ταύτα συγκρούσθηκαν μεταξύ τους με οδυνηρές συνέπειες.
Σέβομαι και κατανοώ τις προσπάθειες πολιτικών και δημοσιογράφων να περιορίσουν τα ενδεχό-μενα φαινόμενα ρατσισμού και ξενοφοβίας -αν και οι ρίζες των προβλημάτων δεν έχουν μελετηθεί σωστά- στην κοινωνία μας. Όμως κάτι τέτοιο δεν γίνεται με άγνοια ή παραποίηση της ιστορικής αλήθειας.Ας μάθουμε καλά την Ιστορία μας ώστε και τους Έλληνες Αρβανίτες να τιμούμε για την εθνική τους προσφορά και με τον γείτονα αλβανικό λαό να διατηρούμε σχέσεις καλής γειτονίας,χω-ρίς βεβαίως να λησμονούμε την ελληνική κοινότητα της Βορείου Ηπείρου.

Σχόλια Γιάννη Βασ. Πέππα: Είχα αναρτήσει το κείμενο  του κ. Κων/νου Χολέβα στην fb ομάδα Οι Βλάχοι της Πίνδου στις 16 Οκτωβρίου 2013.Πρόκειται για ένα απ΄ τα δυναμικά πατριωτικά όπλα που επιβάλλουν στη διαδικτυακή ζύμωση την τεκμηριωμένη ιστορική αλήθεια.Έτσι,δεν μπο-ρούσε να λείπει από τούτον τον ιστότοπο.

Οφείλω να συμπληρώσω/διορθώσω όμως,τον συναγωνιστή καθηγητή σε δύο σημεία:

1. Το λατινικό albus,a,um και το Άρβανον είναι ομόρριζα. Άρβανον σημαίνει Ασπροβούνι.Έγραφα στην μελέτη μου Αλφεσίβοια, η τραγική κόρη της αρχαίας Ψωφίδας:

 Το επίθετο αλφός δηλώνει τον υπόλευκο,τον έχοντα λευκές κηλίδες ή το χρώμα των λεπρών.Η ρίζα αλ- (al-),με την ίδια σημασία,απαντάται και σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες.Για μας,τους φιλολόγους που απορρίπτουμε την ινδοευρωπαϊκή κατασκευή,αποτελεί ακόμα μία απόδειξη της γλωσσικής/πολιτιστικής εξάπλωσης των εξερευνητών αποικιστών Ελλήνων.
Η ρίζα αλ-  ακολουθούμενη απ΄ τα χειλικά σύμφωνα (π, β, φ) δίνει μια νέα σειρά δευτερογενών θεμάτων (αλπ-αλβ-αλφ-) που ορίζουν έννοιες του λευκού.Έτσι: Άλπεις (=Λευκά Όρη),Αλπινι-σμός (η ασθένεια Λευκοπάθεια ή Λεύκη),Αλβιών (η χώρα που καλύπτεται από αφρούς άγριων κυμάτων),Άλβανον ή Άλβανος (=Ασπροβούνι),Αλφειός (=Ασπροπόταμος),Αλφιτώ (γυναικείο ξωτι-κό της αρχαιότητας με αποκρουστικό λευκό πρόσωπο) κ.ά.
Στην περίπτωση της Αλφεσίβοιας δεν υφίσταται μεταφορική χρήση της έννοιας του λευκού (ά-σπιλη,αθώα,παρθένα κ.λπ.).Μην ξεχνάμε ότι το γυναικείο όνομα Λευκή (και Λευκοθέα) διατηρείται ως σήμερα,αν και όχι σύνηθες.Στην Ελληνική παράδοση και πραγματικότητα οι εύληπτες όμορφες αποχρώσεις δίνονταν ως βαπτιστικά γυναικών (Ξανθή,Χρυσή,Κανέλα,Αυγή,Θαλασσινή,Ρόδη κ.ά.).
Το βους,είτε ως πρόθεμα είτε ως επίθεμα,προσέδιδε επιβολή,ηγετικότητα,υπεροχή,ανωτερότητα,αρ-χοντιά.Ανάλυση της γλωσσικής περίπτωσης πραγματοποίησα στην μελέτη μου Μπούας (δείτε την εδώ).
Μπορεί το τοπωνύμιο Άρβανον (ή Άλβανον,απ΄ όπου και ο γεωγραφικός όρος Άλβανος ή Αλβανία) να προέρχεται ατόφιο από ελληνική γλωσσική ρίζα ή και να συνέβαλε στον σχηματισμό του λατι-νική επιρροή,πάντως δεν υπάρχει καμία σχέση με τους Σκιπτάρ.
2.Ο αυτοπροσδιορισμός τους δε ως Σκιπτάρ δεν έχει να κάνει με την λέξη σκηπ (=αετός).Πλήρη ετυμολογική ανάλυση της λ. σκηπ δείτε εδώ.

Ακολουθεί απόσπασμα απ΄ το θέμα μου Οι Σκιπετάρ (αλβανοί) προέρχονται απ΄ τους Κοστο-βώκους,όπου διασαφηνίζεται η προέλευση και  η έννοια του όρου Σκιπτάρ:

 Οι Κοστοβώκοι,λαός βόρειας καταγωγής,ορμώμενοι από Δακία,κατέβηκαν νότια εγκαθιστάμενοι στη Δαρδανία (Σκόπια).Απ΄ τα Σκόπια,με αλλοίωση του -ο- σε -ι- και την προσθήκη της προσδιοριστικής κατάληξης δημιουργήθηκε το γεωγραφικό/εθνωνυμικό Σκιπ-ετάρ.
(Από τις ετυμολογίες,οι οποίες προτάθηκαν,δύο είναι
επικρατέστερες.Κατά τον καθηγητή του πανε-πιστημίου Αθηνών Αντώνιο Χατζή η λέξη σκυπιτάρ είναι παράγωγο της Ιταλικής λέξεως schioppetto = όπλο πυροβόλο και σημαίνει οπλοφόρος,ένοπλος,μισθοφόρος.Συνεπώς η ενδεδειγμένη ορθο-γραφία επιβάλλει ι, δυο π και δυο τ, σκιππιττάρ.Αλλά κατά τον Κροάτη Καθηγητή του πανε-πιστημίου Ζάγκρεμπ Petar Skok το εθνικό όνομα των Αλβανών Σκυπιτάρ ετυμολογείται δια του Scupis ( >αλβανικα Shkyp), πρωτεύουσα της Δαρδανίας, Σκόπια. Σχετικά δε με τους Σκυπιτάρους βεβαιώνει ότι "ο πυρήνας του λαού αυτού φαίνεται να είναι το τελευταίο κατάλοιπο των Θρακών της επαρχίας της Δαρδανίας, οι οποίοι σε αντίθεση με τους Ρουμάνους επέτυχαν να αποφύγουν τον πλήρη εκρωμαϊσμό".

Δευτέρα, 25 Ιουνίου 2018

Οι αλβανικές στρεβλωτικές οικειοποιήσεις και παραποιήσεις επί του Ελληνισμού (ελάχιστο εμφατικό δείγμα)


Ο Αισχύλος και ο μουσακάς
ΠΟΛΙΤΙΚΗ 24.06.2018 : 20:58
​​Προ ετών, είχε κυκλοφορήσει στα ελληνικά ένα βιβλίο του Ισμαήλ Κανταρέ για τον Αισχύλο. «Αισχύλος ο μεγάλος αδικημένος», αν θυμάμαι καλά ήταν ο τίτλος του. Ο Κανταρέ είχε δηλώσει τότε πως το βιβλίο το έγραψε όταν διάβασε το έργο του αρχαίου τραγικού που μεταφράστηκε στα αλβανικά. Επειδή αισθανόταν ότι οι σχέσεις των δύο γειτονικών λαών με το κοινό οθωμανικό παρελθόν δεν ήσαν τόσο φιλικές, έγραψε αυτό το κείμενο προσδοκώντας να συμμετάσχει στη γεφύρωση του χάσματος.
Οπως μάλιστα διάβασα σε συνέντευξή του, εντυπωσιάσθηκε από το γεγονός ότι το βιβλίο πήρε καλές κριτικές στην Ελλάδα και είχε και τη σχετική εμπορική επιτυχία, όπως όλα σχεδόν τα έργα του Κανταρέ. Απόδειξη ότι δεν απέχουμε και τόσο πολύ, και δεν έχουμε και τόσα πολλά να μας χωρίζουν, αφού, λίγο έως πολύ, «οι ρίζες μας είναι κοινές». Το είχα διαβάσει τότε, δεν θυμάμαι και πολλά, θυμάμαι όμως αρκετά καλά, διότι με είχε εντυπωσιάσει, τον τρόπο με τον οποίον είχε επιχειρηματολογήσει για τις «κοινές ρίζες» αναφερόμενος στις «Χοηφόρους». Ή μάλλον στις χοές των «Χοηφόρων», όπου παρατηρούσε ότι και στην Αλβανία όταν θάβουν τους νεκρούς τους ρίχνουν στάρι και κρασί. Ηταν, αυτό που θα λέγαμε, «ισχυρό επιχείρημα».
Remaining Time-0:00
Fullscreen
Mute
Γνωρίζω ελάχιστα από μαγειρική, ξέρω όμως ότι ο μουσακάς, υποθέτω ένα από τα δυσκολότερα φαγητά, χρειάζεται την περίφημη μπεσαμέλ, κιμά βοείου κρέατος, μελιτζάνες, πατάτες, λάδι και τα υπόλοιπα δεν τα γνωρίζω. Ολα αυτά χρειάζονται για την παρασκευή του greek mousaka ανά την οικουμένη, που θυμίζει ασβεστωμένο κιμά με μελιτζάνες, όπως χρειάζονται και για την παρασκευή του υπέροχου μουσακά της γιαγιάς ή των ελάχιστων ελληνικών εστιατορίων που σέβονται την τέχνη τους και αδιαφορούν για τις μεταμοντέρνες γκουρμεδιές. Τη διαφορά ας την ονομάσουμε «τέχνη». Είναι η διαφορά της ανάγνωσης του Αισχύλου βάσει ορισμένων ανθρωπολογικών δεδομένων, τα οποία υπάρχουν, στα οποία όμως δεν περιορίζεται η «τέχνη» του. Κι αν σήμερα εξακολουθεί να μας απασχολεί ο Αισχύλος, αυτό δεν οφείλεται στις πληροφορίες που μας μεταφέρει για τα έθιμα της εποχής του, οι οποίες μπορεί να μας χρησιμεύσουν για να βγάλουμε συμπεράσματα για τη δική μας. Οφείλεται στο γεγονός ότι ο Αισχύλος ήταν ο πρώτος που εξερεύνησε την ήπειρο του ανθρώπινου σύμπαντος, την ήπειρο του τραγικού.
Επιστρέφω στην αρχική υπόθεση, στην υπόθεση Κανταρέ. Αν θυμάμαι καλά το έργο του κυκλοφόρησε στη χώρα μας τη δεκαετία του ογδόντα. Τι γινόταν τότε στα μέρη μας; Ήσαν χρόνια προόδου. Ρουφούσαμε τη γρανίτα της πολυπολιτισμικότητας και της εν γένει αδελφότητας, οι προοδευτικοί φιλόλογοι ζητούσαν να καταργηθεί η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών, με την καθαρεύουσα, τα πνεύματα και την περισπωμένη είχαμε ξεμπερδέψει και τις όποιες τύψεις μας απέναντι στο ένδοξο παρελθόν μας τις φρόντιζε η Μελίνα χύνοντας δάκρυα στο Βρετανικό Μουσείο μπροστά στα Ελγίνεια. Τον Αισχύλο μπορεί να μην το διδάσκαμε στο σχολείο, επιδοτούσαμε όμως παραστάσεις του στην Επίδαυρο.
Ηταν επίσης τα χρόνια που απαξιώθηκε ο μουσακάς. Τα καλά εστιατόρια προσέφεραν στους πελάτες τους σος ταρτάρ ή φιλέ μινιόν –εύκολη δουλειά αφού οι περισσότεροι δεν ήξεραν πώς είναι στην πραγματικότητα– ο δε μουσακάς έμεινε για τους τουρίστες. Δύσκολο να φτιάξεις καλό μουσακά σε όποιον είχε Ελληνίδα γιαγιά ή μάνα τον καιρό εκείνο. Οσο για τους ψαγμένους, ε αυτοί διάβαζαν Κανταρέ για να καταλάβουν την αξία του Αισχύλου και του βαλκανικού σύμπαντός του. Εύκολη δουλειά, κάτι σαν τη σος ταρτάρ, αφού ελάχιστοι είχαν γευτεί την τέχνη του Αισχύλου.
Και τώρα στο προκείμενο. Ο κόσμος μας έχει αλλάξει άρδην από τη δεκαετία του ογδόντα. Η Ελλάδα που αμελούσε τον πολιτισμό της έχει καταρρεύσει με πάταγο. Κι αν αυτή τη στιγμή, 24 Ιουνίου 2018, οι περισσότεροι αισθανόμαστε ότι δεν ξέρουμε «πού πατάμε και πού πηγαίνουμε» είναι γιατί δεν θέλουμε να το παραδεχθούμε. Ο δημόσιος διάλογος, ο θεός να τον κάνει διάλογο, διεξάγεται με τα στερεότυπα του καιρού εκείνου. Προοδευτικός, συντηρητικός, όλοι οι πολιτισμοί είναι ισότιμοι, όλες οι γλώσσες επίσης.
Η αφασία που ζούμε είναι η εκδίκηση του μουσακά και του Αισχύλου. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι, εκτός του ότι ο μουσακάς μπορεί να είναι ένα υπέροχο φαγητό, ο Αισχύλος μας δίδαξε πώς οι Ερινύες μπορούν να μεταμορφωθούν σε Ευμενίδες.

Σχόλιο Γιάννη Βασ. Πέππα: Εκτός από τους Σλαβοσκοπιανούς που αγωνίζονται να πείσουν εαυτούς και άπαντες άλλους ότι είναι Μακεδόνες,οι διπλανοί τους Σκιπτάρ/Τουρκαλβανοί, καταγόμενοι απ΄ την Δακία (σημερινή Μολδαβία),με ανάλογου μεγέθους μανιακή εμμονή παρι-στάνουν τους Ιλλυριούς,τους απόγονους των Πελασγών και δεν διστάζουν να εκτίθενται με γε-λοιότητες όπως η παραπάνω,αλλά και χειρότερες (ο Όμηρος ήταν δικός τους,αυτοί έκαναν το 1821...).
Με τον παλαβό του χωριού γελάς και προσπερνάς.

Παρασκευή, 22 Ιουνίου 2018

Χέρι-χέρι οι Σλαβόφρονες έλληνες (αυτοί που δηλώνουν μειονοτικοί "μακεδόνες") με τους Τούρκους

Στις 25 Ιουλίου 2017 έγινε στην Κομοτηνή το ετήσιο μνημόσυνο του Αχμέτ Σαδίκ,του μουσουλ-μάνου έλληνα βουλευτή που έχασε τη ζωή του σε ατύχημα το 1995.
Η μνήμη του Α.Σ. κοντεύει να αγιοποιηθεί απ΄ την τουρκική διπλωματία,αλλά και να ηρωποιηθεί ως μπροστάρης αγωνιστής της δήθεν τουρκικής μειονότητας στη Θράκη.
Στο μνημόσυνο-πολιτική εκδήλωση μίλησαν διάφοροι παράγοντες της μουσουλμανικής κοινότη-τας,αναγνώσθηκαν τα μηνύματα που στάλθηκαν στην τελετή από τον Μουσταφά Σάργκο-μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του DEB (κόμμα των τούρκων της Θράκης),μεταδόθηκε το μήνυμα του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Στρατού της τουρκίας (!!!) Χουλουσί Ακάρ και ακολούθως του υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου,του προέδρου της βουλής της Ελλάδας Νίκου Βούτση, της υπουργού Πολιτισμού της Ελλάδας Λυδίας Κονιόρδου και του βουλευτή Ιλχάν Αχμέτ.
Την εκδήλωση σφράγισε η δήλωση του Γιώργου Παπαδάκη -εκπροσώπου του κόμματος Ουράνιο Τόξο- της μακεδονικής μειονότητας Ελλάδας που είπε πως ¨Εάν είναι έγκλημα να είναι κά-ποιος Τούρκος στην Ελλάδα,τότε ενώπιον σας δηλώνω πως είμαι Τούρκος¨.
Αυτός ο κύριος (φωτογραφία) είπε,μεταξύ άλλων,τα εξής:
¨ Αγαπητή οικογένεια του Σαδίκ Αχμέτ
Έχω την ικανοποίηση να παρευρίσκομαι εδώ ως εκπρόσωπος του Ουράνιου Τόξου-του κόμματος της Μακεδονικής Μειονότητας Ελλάδας. Δεν είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τον Αχμέτ Σαδίκ όταν ζούσε. Από την τηλεόραση είχαμε δει πως στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ο Αχμέτ Σαδίκ είχε σταλεί στην φυλακή των Διαβατών επειδή είχε δηλώσει Τούρκος. Είχε δηλώσει πως ¨Δικάζομαι σήμερα,επειδή είμαι Τούρκος¨.
Εάν είναι έγκλημα να είναι κάποιος Τούρκος στην Ελλάδα,τότε ενώπιον σας δηλώνω πως είμαι Τούρκος¨.
Εάν μόλις στα 17 σας μαθαίνετε πως ¨Οι Οθωμανοί και Τούρκοι είναι κακοί¨ και ότι έκαναν χιλιά-δες κακά σε αυτή την χώρα και δεν μπορείτε να συνεννοηθείτε μαζί τους,τότε είναι ανάγκη να τους σπρώξετε στην άκρη.Αυτοί που μαθαίνουν αυτά στα 17 τους,έχουν πρόβλημα.
Μπροστά στην κοινή γνώμη δηλώνω πως ευχαριστώ τον Σαδίκ Αχμέτ διότι με βοήθησε να δω τις αλήθειες σε αυτή την χώρα.Εάν ήταν ανάμεσα μας και ζούσε δεν θα ήταν χαρούμενος για αυτά που συμβαίνουν 22 έτη μετά τον θάνατο του.Ακόμη και σήμερα εάν δηλώσετε Τούρκοι δεν α-κούγεται καλά.Ακόμη και αν δεν θα μπείτε φυλακή,θεωρείται κάτι το προκλητικό.Μην ξεχνάτε πως η ΤΕΞ ακόμη δεν έχει αναγνωριστεί από τα ελληνικά δικαστήρια.Όπως έχει γίνει και με το ¨Μακεδονικό Σπίτι Πολιτισμού¨.Και όμως για αυτά υπάρχουν αποφάσεις του ΕΔΑΔ.Εάν τα έβλεπε αυτά ο Σαδίκ,δεν θα ήταν και πολύ χαρούμενος.Από την άλλη το κόμμα που ίδρυσε αναγεννήθη-κε,δυνάμωσε και είδαμε τι κατάφερε το 2014.     ……….¨

Διαβάστε για την εκδήλωση και όλες τις ομιλίες πατώντας εδώ.

Ένεκα μήνες μετά απ΄ αυτά (18.6.2018) υπογράφηκε στις Πρέσπες η αναγνώριση της βόρειας μακεδονίας...
Απορίες κανείς...;

Σάββατο, 9 Ιουνίου 2018

Ο ερχομός των αρβανιτοφώνων Ελλήνων στην Αττική


Οι Αρβανίτες της Αττικής
Οι Αρβανίτες στον ελλαδικό χώρο - Η Καταλανική Εταιρεία και οι Ναβαραίοι - Πότε εγκαταστάθηκαν για πρώτη φορά Αρβανίτες στην Αττική; - Η διασπορά τους στο Λεκανοπέδιο

Μ' ένα ακόμα επίμαχο θέμα θα ασχοληθούμε στο σημερινό μας άρθρο. Συγκεκριμένα, θα ασχοληθούμε με τους Αρβανίτες. Επειδή όμως το κεφάλαιο "Αρβανίτες" είναι τεράστιο, θα ξεκινήσουμε από μια συγκεκριμένη ομάδα των Αρβανιτών. Συγκεκριμένα, από τους Αρβανίτες της Αττικής.
Η πρώτη κάθοδος των Αρβανιτών
Η πρώτη κάθοδος των Αρβανιτών νοτιότερα και συγκεκριμένα στην κοιλάδα του Αώου, έγινε τα έτη 1021 – 1022.
Όπως αναφέρει ο Νικηφόρος Γρηγοράς στην "Ιστορία", Αρβανίτες  στη Θεσσαλία εγκαταστάθηκαν πριν το 1295 δια "χρυσοβούλου και προστάγματος βασιλικού".
Ο Κώστας Μπίρης, την τοποθετεί συγκεκριμένα γύρω στο 1268, προσθέτοντας ότι "κατά τον Μεσαίωνα ο γεωγραφικός όρος Θεσσαλία περιελάμβανε όλην την κάτω από την Πίνδο χώρα, μαζί με την Ακαρνανία και την Αιτωλία".
Το 1318, πρίγκηπες του ιταλικού οίκου Ορσίνι, κατέλυσαν την ελληνική κυριαρχία στη νότια Αλβανία και στο Δεσποτάτο της Ηπείρου. Πολλοί Αρβανίτες, δεν θέλησαν να υποταχθούν στους Ιταλούς, πέρασαν την Πίνδο και εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλία. Μόνο που αυτή τη φορά, η κάθοδος τους ήταν αυθαίρετη και χωρίς τη συγκατάθεση των αρχών.
Με το "άστε ντούα" ("έτσι θέλω"), εκτόπισαν τους ντόπιους από τα κτήματά τους και αποδεκάτισαν τα κοπάδια τους με αρπαγές.
Γράφουν χαρακτηριστικά γι' αυτούς ο Καντακουζηνός "οι τα ορεινά της Θετταλίας νεμόμενοι Αλβανοί αβασίλευτοι" και ο Χαλκοκονδύλης "νομάδες τε όντες και ουδαμή έτι βεβαίαν οίκησιν ποιούμενοι."

Ο Καντακουζηνός μάλιστα, μας δίνει την πληροφορία ότι εκείνοι οι Αρβανίτες, κατά τα πρώτα χρόνια της καθόδου τους, ήταν 12.000 και ότι αποτελούνταν από Μπουαίους, Μαλακασαίους και Μεσσαρίτες (τα ονόματά τους προέρχονταν από τους αρχηγούς τους).
Το 1343, ο βασιλιάς των Σέρβων Στέφανος Ντουσάν, εισέβαλε στην Αλβανία και εκτόπισε τους Ανδηγαυούς.
Το 1345, έφτασε στην Αυλώνα και το Μπεράτι και το 1348 έγινε κύριος και της Ηπείρου. Συνεχίζοντας την κάθοδό του, έχοντας μαζί του πολλούς Αρβανίτες από τις αρχοντικές φάρες των Μπουαίων και των Λιόσηδων (Jenn Kersopoulos, "Chronologia Albanaise"), άπλωσε την επικράτειά του ως τα σύνορα της Θεσσαλίας, προς το Καταλανικό δουκάτο της Αθήνας και των Νέων Πατρών (Υπάτης) και ως τις ακτές του Ιονίου πελάγους και του Κορινθιακού Κόλπου.
Για να ανταμείψει τους Αρβανίτες που πολέμησαν μαζί του, εκτόπισε πολλούς κτηματίες και στρατιώτες της δυτικής πλευράς της Ηπείρου, από τα Κεραύνια Όρη ως την Άρτα και εγκατέστησε εκεί Αρβανίτες (C. Jirecek, "Albanien in der Vergangenheit").
Για τους Αρβανίτες στην Πελοπόννησο, οι απόψεις διίστανται. Άλλοι τοποθετούν την εγκατάστασή τους στον Μοριά τον 13ο αιώνα και άλλοι, πολύ νωρίτερα, μαζί με την κάθοδο των Σλάβων(Σάθας, Μόμσεν, Κούρτιος).
Στο μεταξύ, οι Αρβανίτες της Θεσσαλίας, έκαναν επιδρομές εναντίον του Καταλανικού Δουκάτου των Νέων Πατρών. Με την επικράτηση όμως του Στέφανου Ντουσάν, άρχισαν ν' αναζητούν νέους τόπους για να εγκατασταθούν. Παράλληλα, οι Καταλανοί, θέλοντας να επωφεληθούν από τις πολεμικές ικανότητες των Αρβανιτών και να προστατευθούν από τους Σέρβους της Θεσσαλίας, δέχτηκαν μετά το 1350, οικογένειες Αρβανιτών (άγνωστο πόσες), και τις εγκατέστησαν στη Φθιώτιδα, ως τον ποταμό Στερχειό (τον οποίο αποκαλούσαν Ελλάδα!).
Σε παλαιότερο άρθρο μας για την Καταλανική Εταιρεία στο protothema. gr, είχαμε αναφέρει ότι μετά τη μάχη της Κωπαΐδας (ή του Αλμυρού) το 1311, το Δουκάτο των Καταλανών περιλάμβανε την Αθήνα και την υπόλοιπη Αττική, τη Βοιωτία, τη Φθιώτιδα και έφτανε ως, περίπου, τα όρια της Θεσσαλίας.
Η εγκατάσταση των Αρβανιτών στην Αττική
Στο βασιλικό αρχείο της Βαρκελώνης, σώζεται ανάμεσα στα έγγραφα του βασιλείου της Αραγονίας ένα που επιγράφεται: "Έκθεσις λεπτομερής των αρχιερέων και ευγενών αρχόντων των δουκάτων των Αθηνών και των Νέων Πατρών κατά την εποχήν κατά την οποία περιήλθαν στην επικυριαρχία του Δον Πέτρου Δ'" (1377).
Στην έκθεση αυτή, αναφέρεται μαζί με άλλους Καταλανούς τιτλούχους και ο κόμης της Μίτρας (της αρχαίας Δημητριάδας, ανατολικά του Βόλου), "ο οποίος μπορεί να έχει περί τους χίλιους πεντακόσιους καβαλαρέους Αρβανίτες".
Το 1374, το Καταλανικό Δουκάτο της Αθήνας περνούσε πολύ δύσκολες στιγμές. Υπήρχαν εμφύλιες διαμάχες μεταξύ των τιτλούχων της Καταλανικής Εταιρείας. Τελικά, το αξίωμα μοιράζεται σε δύο Αραγονικούς πρίγκιπες και δίνεται στον μεν γιο του Αλφόνσου Φαδρίγου, Βονιφάτιο, η Αίγινα και στον εγγονό του Λουδοβίκο, το Δουκάτο της Αθήνας.
Επωφελούμενος από την αναστάτωση αυτή, ο βαρόνος της Βοστίτσας (Αιγίου) και Καστελάνος της Κορίνθου Νέριο Ατζαγιόλι, πολιορκεί τα Μέγαρα. Η φρουρά της πόλης, κλείνεται στα δύο κάστρα της, την Άλκαθο και την Καρία και μάχεται ηρωικά. Οι αρχηγοί του δουκάτου, για να την ενισχύσουν, στέλνουν τη φρουρά της Λιβαδειάς με τον Φραγκίσκο Λιονέλ και τη φρουρά της Αθήνας, με τον Δημήτριο Ρέντη.
Ο Ρέντης, αναφέρεται για πρώτη φορά στα αρχεία του Παλέρμο, το 1366, ως νοτάριος (συμβολαιογράφος) της Αθήνας, σ' ένα έγγραφο με το οποίο ο βασιλιάς της Σικελίας Φρειδερίκος Γ' επικυρώνει και ανανεώνει το προνόμιο της καταλανικής πολιτογραφήσεώς του.
Παρά την γενναία αντίσταση, οι Καταλανοί τελικά αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα Μέγαρα, τα οποία πέρασαν στην κυριαρχία του Φλωρεντινού Νέριο Ατζαγιόλι. Προφανώς, προτίμησαν να δώσουν όλες τους τις δυνάμεις για την υπεράσπιση της Αθήνας. Πραγματικά, ο Νέριο δεν προχώρησε πέρα από τα Μέγαρα.
Ωστόσο, το 1379, μια άλλη "κομπανία"  Φράγκων πολεμιστών, εφάμιλλη εκείνης των Καταλανών, εισβάλλει στην Θεσσαλία, με σκοπό να κατακτήσει το Δουκάτο της Αθήνας και να προχωρήσει έπειτα στον Μοριά.
Αποτελείται από Ισπανούς, Βάσκους και Γάλλους. Αυτοί, έμειναν στην ιστορία ως Ναβαραίοι. Οι ξεπεσμένοι Καταλανοί, παραδίδουν τη μία μετά την άλλη τις πόλεις και τα κάστρα τους.
Ο κόμης της Μίτρας αφήνει τη Μαγνησία και τη Φθιώτιδα και αποτραβιέται με τους Αρβανίτες του στα Σάλωνα, για να ενωθεί με τον Λουδοβίκο Φαδρίγο που είχε εκεί την έδρα του ως κόμης των Σαλώνων και επίτροπος του δουκάτου της Αθήνας.
Η Λιβαδειά και η Θήβα πέφτουν στα χέρια των Ναβαραίων οι οποίοι πολιορκούν πλέον την Αθήνα. Και πάλι ο Δημήτριος Ρέντης, μαζί με τον Καταλανό φρούραρχο της Ακρόπολης προβάλλουν ηρωική αντίσταση και αποκρούουν τους Ναβαραίους οι οποίοι φεύγουν από την Αττική.   
Ο επικυρίαρχος του Καταλανικού δουκάτου, βασιλιάς της Αραγονίας Πέτρος Δ’ γράφει τον Απρίλιο του 1381 από τη Σαραγόσα έπαινο για το κατόρθωμα αυτό στον Ρέντη και σε όλους τους άλλους Αρβανίτες κατοίκους «στο όριο της Ελλάδος».
Ο Κ. Μπίρης γράφει ότι ο Δ. Ρέντης ήταν πιθανότατα Αρβανίτης. Το επώνυμο Ρέντης ή Ριέντης δεν έχει καμία σχέση με τα ελληνικά. Είναι αρβανίτικο και σημαίνει «βαρύς, βαρετός, οχληρός». Το ίδιο επώνυμο υπάρχει στα αρβανιτοχώρια της Βόχας στην Κορινθία όπου ήταν εγκατεστημένοι Αρβανίτες.
Στη Βοιωτία υπήρχαν Αρβανίτες εγκατεστημένοι ήδη από το 1272. Όπως αναφέρεται στο πρακτικό ίδρυσης του μοναστηριού της Μακρυνίτσας (1272), υπάρχουν δύο τουλάχιστον οικισμοί με αρβανίτικα ονόματα: η Κάπραινα (Χαιρώνεια) και η Σκριπού (Ορχομενός). Η λέξη Κάπραινα στα αρβανίτικα σημαίνει «τόπος με ζαρκάδια» και η λέξη «Σκριπού», Αλμυρός.
Στο μεταξύ, ο βασιλιάς Πέτρος Δ’ για να τονώσει το ηθικό των υπηκόων του στο Δουκάτο της Αθήνας αλλά και για την καλύτερη οργάνωσή του, στέλνει στην Ελλάδα γενικό επίτροπό του, τον Φίλιππο Ντελμάου, υποκόμη Ροκαβέρτη, έναν από τους σημαντικότερους πολιτικούς της Αυλής του.
Ο Ροκαβέρτης θέλοντας να ενισχύσει την άμυνα του δουκάτου, γράφει στον Πέτρο Δ’ της Αραγονίας:
«Υποκόμης. Μας γίνεται παράκλησις να θελήσωμε να δώσωμε προνόμιο σε κάθε Έλληνα και Αρβανίτη που θα θελήσει να έλθει στο δουκάτο της Αθήνας να είναι ασύδοτος (=απαλλαγμένος από φόρους) για δύο χρόνια».
Παράλληλα, τους δόθηκε και γεωργικός ή κτηνοτροφικός κλήρος. Ο Ροκαβέρτης επέστρεψε σύντομα στην Ισπανία, για ανάγκες του βασιλείου της Αραγονίας. Τον διαδέχτηκε ο ιππότης Ραμόν ντε Βιλανόβα, αντάξιός του σε ευφυΐα και δραστηριότητα.
Καθώς ο Πέτρος Δ’ έδωσε την άδεια που του είχε ζητηθεί από τον Ροκαβέρτη, ο Ραμόν ντε Βιλανόβα έφερε πολλούς Αρβανίτες από το δουκάτο της Υπάτης και τους εγκατέστησε στο πέρασμα των Θερμοπυλών και στα χωριά Λιβανάτες, Τραγάνα, Μάζι, Προσκυνά, Μαρτίνο, Μαλεσίνα και Λάρυμνα. Παράλληλα, εγκατέστησε άλλους γύρω από τον Ελικώνα, στα χωριά Κυριάκι, Ζερίκι, Ζαγαράς, Χώστια, Δόμβραινα, Σάχου, Βρασταμίτες, Σουληνάρι, Στροβίκη και σε 30 περίπου ακόμα, στην υπόλοιπη Βοιωτία.
Οι Αρβανίτες αυτοί προέρχονταν κυρίως από τη Μαγνησία και την υπόλοιπη Θεσσαλία όπου είχαν επεκταθεί οι Σέρβοι.
Αλλά και οι (Αρβανίτες) Λιόσηδες κι ένα μέρος από τους Μαλακασαίους και τους Μαζαρακαίους, μετά την ήττα τους από τον Θωμά Πρελιούμποβιτς, εγκαταστάθηκαν στο δουκάτο της Αθήνας από τον Ραμόν ντε Βιλανόβα.
Ο Καταλανός ιππότης τους τοποθέτησε σε δεύτερη γραμμή άμυνας που προστάτευε την Αττική από τη βόρεια και τη δυτική πλευρά. Οι Λιόσηδες εγκαταστάθηκαν στο Κατάδεμα: στα Λιόσια, το Καματερό και τη Χασιά για να προστατεύσουν το λεκανοπέδιο από τον δρόμο του Θριασίου και τον δρόμο της Φυλής.
Να σημειώσουμε εδώ ότι το Δέμα (Δέσις ή Κατάδεμα) βρίσκεται δυτικά των σημερινών Άνω Λιοσίων και από εκεί ελεγχόταν η δυτική πλευρά της Αττικής. Στην αρχαιότητα, το Δέμα ήταν τείχος, μήκους περίπου 4 χλμ. στην είσοδο του λεκανοπεδίου, μεταξύ Πάρνηθας και Αιγάλεω. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο το Κατάδεμα άλλαξε όνομα και πήρε αυτό των Λιόσα, ενώ το Καματερό και η Χασιά, διατήρησαν τα ονόματά τους.
Άλλοι Λιόσηδες και Μαζαρακαίοι εγκαταστάθηκαν στο δερβένι της Φυλής (σχετικά τα τοπωνύμια Μαζαράκι και Λιοσάτι). Ίσως δε στη φάρα των Λιόσα ανήκε ο Κριεκούκιας, ο αρχηγός των οικιστών του φερώνυμου  χωριού (Κριεκούκι ή Ερυθρές) που προστάτευε την έξοδο του προς την πλευρά του Ασωπού. Τέλος, οι Μαλακασαίοι εγκαταστάθηκαν σε επίκαιρη θέση στην ανατολική πλευρά, στην είσοδο της Αττικής από το διάσελο μεταξύ Πάρνηθας και Μαυροβουνιού.
Βλέπουμε λοιπόν ότι η πρώτη μαζική εγκατάσταση Αρβανιτών στην Αττική έγινε γύρω στο 1382 από τους Καταλανούς.
Με την ημερομηνία αυτή, συμφωνεί και ο Σπυρίδων Λάμπρος, ο οποίος στην «Επετηρίδα του Παρνασσού» (1896), σε κείμενο με τίτλο «Η Ονοματολογία της Αττικής και η εις την χώραν εποίκησις των Αλβανών», θεωρεί ως απαρχή της εγκατάστασης των Αρβανιτών στην Αττική το 1382 και ως έτος αθρόας εγκατάστασής τους, το 1402.
Με την εξάπλωση των Αρβανιτών στην Αττική και τοπωνύμια τα οποία,άλλα ορθά και άλλα εσφαλμένα θεωρούνται αρβανίτικα, θα ασχοληθούμε σε άρθρο μας τις επόμενες ημέρες στο protothema.gr.

Πηγές:
Κώστας Η. Μπίρης, «ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ, ΟΙ ΔΩΡΙΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ», Εκδοτικός Οίκος Μέλισσα, 2005.
Αλέξανδρος Ηρ. Γέροντας, «Οι Αρβανίτες της Αττικής», Αθήνα, 1984.
Φερντινάντ Γκρεγκορόβιους, «Μεσαιωνική Ιστορία των Αθηνών», Εκδόσεις Κριτική, 1994.
William Miller, «Η Φραγκοκρατία στην Ελλάδα (1204-1566)», Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 1990.
Δημήτριος Καμπούρογλου, «Ιστορία των Αθηναίων», εκδόσεις Πελεκάνος.

Μιχάλης  Στούκας   04/03/2018, 17:33 58


Σχόλια Γιάννη Βασ. Πέππα:  Το παραπάνω κείμενο και οι φωτογραφίες προέρχονται από την ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας «Πρώτο Θέμα» (https://www.protothema.gr/stories/ article/766820/oi-arvanites-tis-attikis/),μάλιστα υπήρχε σε επόμενο φύλλο και δεύτερο αφιέρω-μα για τα Αρβανίτικα τοπωνύμια της Αττικής με το οποίο ίσως κάποια άλλη φορά ασχοληθώ.
Η συγκεκριμένη εργασία του κ. Μιχάλη Στούκα είναι αξιόπιστη,τεκμηριωμένη,αλλά βέβαια δεν α-ποτελεί επιστημονικό πόνημα.Ξεχωρίζει,όμως,μέσα στον διαδικτυακό ωκεανό,όπου η στρέβλωση,η παραπληροφόρηση και η ανθελληνική προπαγάνδα για τους Αρβανίτες ρυπαίνει ασυμμάζευτα. Ένας εσμός από ημιμαθείς και αγράμματους,από αναθεωρητές εθνοφοβικούς,από επαγγελματίες γκαιμπελίσκους και αλβανόφρονες αρβανίτες (τρομάρα τους…!)  πασχίζουν την τελευταία δεκαετία με ιντερνετικά εμέσματα να παρουσιάσουν τους παλιότερα αρβανιτόφωνους (δίγλωσσους) Έλληνες ως εθνοτική τάχα μειονότητα.
Συνήθης και τόσο προβλέψιμη πια ψευδοεπιχειρηματολογία τους οι αερολογίες περί δήθεν ε-τερότητας των Αρβανιτών.Βέβαια,την κακή τύχη και την γενική περιφρόνηση που είχαν οι πρώτοι διδάξαντες της δήθεν αλλοεθνίας των Αρβανιτών θα έχουν και όλοι τούτοι,αλλά,σίγουρα,με την συ-στηματική παραχάραξη της ιστορίας που επιχειρούν κάνουν ζημιά στην εθνική υπόθεση και κυ-ρίως στην διαμόρφωση γνώμης και κρίσης του ανυποψίαστου ευρέος κοινού.
Η παράθεση πληροφοριών από τις πηγές,όπως συμβαίνει στο κείμενο του Μιχάλη Στούκα,θεμε-λιώνει μεν ένα ντοκουμενταρισμένο πλαίσιο για την κάθοδο των αρβανιτών προς τον Νότο,αλλά δεν φωτίζει δυο σημαντικές παραμέτρους που θα ξεχώριζαν το απλό ανάγνωσμα από την εμπεριστατω-μένη διείσδυση:
1. γιατί οι αρβανιτόφωνοι Έλληνες αναγκάστηκαν να μετακινηθούν από την ιστορική κοιτίδα τους, την Βόρεια Ήπειρο και
2. πώς καταδεικνύεται η εθνοφυλετική ταυτότητά τους.

Μεγάλο μέρος τούτου του ιστότοπου είναι ταγμένο σε αυτές τις αναζητήσεις.Θα δώσω επιγραμμα-τικά τα ως τώρα ερευνητικά συμπεράσματα:
1. Η κατάρρευση της Βυζαντινής ισχύος στην Ήπειρο περί τον 12ο αιώνα θα αφήσει τον εκεί ελ-ληνισμό αδύναμο και απροστάτευτο.Βέβαια,αποτελεί πάντα ένα θέμα πόσο βυζαντινές ήσαν οι περιοχές μακρυά από το μητροπολιτικό κέντρο,την Κωνσταντινούπολη.
Η πρώτη φάση του Δεσποτάτου της Ηπείρου.
Ένα άλλο,παρεμπιπτόντως,παράλληλο ζήτημα είναι εάν και κατά πόσο οι απόμακρες κτήσεις (γενικά) του Βυ-ζαντίου είχαν οσμωθεί στον ελληνικό κόσμο,στην ελλη-νική αντίληψη ζωής.Το σίγουρο είναι ότι η Ήπειρος, αυτή η πανάρχαια εστία του Ελληνισμού,αυτό το ιερό κέντρο της ελληνικής νόησης και ιδεολογίας είχε κα-ταλήξει ανοχύρωτη και ευάλωτη στα χρόνια της πρώτης άλωσης της Πόλης.Το βραχύβιο Δεσποτάτο της Ηπεί-ρου (1204-1318) εξέφραζε περισσότερο προσωπικές μα-ταιοδοξίες (της δυναστείας των Αγγέλων Κομνηνών), παρά συγκροτημένη ελληνική εθνική αντίσταση.
Οι γηγενείς Ηπειρώτες Έλληνες βρέθηκαν προοδευτικά περικυκλωμένοι από ορμητικούς αλλόθρησκους Οθωμανούς,από διψασμένα φύλα Σλάβων,που μπορεί να είχαν εκχριστιανιστεί,αλλά λειτουργούσαν εχθρικά και ως αντίπαλοι.Υπήρχε ακόμα δι-αρκής και δυναμική παρουσία Λατινικών πόλεων από την απέναντι ακτή της Αδριατικής.Μέσα σε όλους αυτούς και οι επήλυδες Κοστοβώκοι από την Δακία,οι Σκιπετάρ,που με τον ερχομό των Τούρκων στην περιοχή αμέσως θα εξισλαμισθούν.
Όλοι αυτοί οι αλλότριοι πληθυσμοί συνιστούν έναν πνιγηρό βρόγχο για τους ντόπιους Έλληνες και ειδικά για τους ακρινούς,τους απομακρυσμένους στα βουνά του Αρβάνου.Καθοδηγούμενοι οι τε-λευταίοι από βασικά ένστικτα αυτοσυντήρησης και επιβίωσης εγκαταλείπουν τον ασφυκτικό κλοιό που περισφίγγεται γύρω τους και κατευθύνονται Νότια.Οι μετακινήσεις αυτές χαρακτηρίζονταν από ανάγκη και σκληρότητα.Οι επαχθείς αιτίες που τις γέννησαν,επέφεραν σε ορισμένες περιπτώσεις και βίαια αποτελέσματα στους χώρους εγκατάστασης.Οι περίοδοι ήταν ταραγμένες,γεμάτες από φωτιά και αίμα.
2. Οι Αρβανίτες,όταν ήρθαν στον Νότο,ήταν ήδη Χριστιανοί Ορθόδοξοι.Και αυτό εμπερικλείει ε-κρηκτική σπουδαιότητα για την ταυτότητά τους,όπως ασφαλώς,εποπτικά και αβίαστα μπορεί να κρίνει ο συνετός μελετητής της Ιστορίας.Τα ονόματά τους ήταν αρχαιοελληνικά και χριστια-νικά,πράγμα εξίσου κεφαλαιώδες για την απόδειξη της εθνοφυλετικής ιδιοπροσωπίας τους.
Τα σύνολα ήθη και έθιμά τους,ο πνευματικός και υλικός βίος τους απολύτως και μόνον ελλη-νικά.Τι άλλο να πει κανείς... Μετέχουν ενεργά και αποφασιστικά σ΄ όλα τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα και φυσικά στο κορυφαίο του 1821.Δεν διεκδίκησαν άλλη ελεύθερη πατρίδα παρά μόνο την ελληνική,την δικιά τους πατρίδα.Οφείλω να τονίσω εδώ,ότι στις πηγές υπάρχουν όροι γεω-γραφικής προέλευσης πληθυσμών που μπορούν να δημιουργήσουν παρεξηγήσεις και συγχύ-σεις.Έτσι,βρίσκουμε σε κείμενα πριν από εκατόν πενήντα,διακόσια ή και περισσότερο χρόνια όπου οι όροι Αρβανίτης,Αλβανίτης,Ελληνοϊλλυριός κ.ά. αφορούν όχι μόνο τους Έλληνες Χριστιανορθό-δοξους Ηπειρώτες,αλλά και αλλοεθνείς μουσουλμανικές ομάδες.
Οι τότε συγγραφείς λειτουργούσαν με τα τότε δεδομένα τους και δεν φαντάζονταν ότι αιώνες μετά ιδιοτελείς προπαγανδιστές θα εκμεταλλευόντουσαν αυτή την συνθήκη,αποδίδοντας στους αρβανι-τόφωνους Έλληνες στοιχεία πολιτισμού που δεν τους ανήκουν και δεν τους αφορούν.
Ξαναφτάνουμε λοιπόν,στο γνωστό αστείο παιχνίδι της απόπειρας δημιουργίας μειονότητας... Εδώ ακριβώς εντοπίζεται ο ρόλος του ουσιαστικού επιστήμονα που θα ξεχωρίσει την ήρα από το στάρι και θα αποδώσει τα πράγματα όπως έχουν.

Ετυμολογία

Στο κείμενο του κ. Μιχάλη Στούκα αναφέρονται τρεις αρβανίτικες λέξεις,ένα επώνυμο και δύο το-πωνύμια.Ας τις εξετάσουμε:
Κάπραινα, η Χαιρώνεια.Η λέξη Κάπραινα φέρεται ότι σημαίνει στα αρβανίτικα «τόπος με ζαρκά-δια»,αλλά είναι κραυγαλέα προφανές ότι έχει υπάρξει παραδρομή,κάποιος κάπου λάθεψε την σωστή έννοια «τόπος με κάπρους»,με αγριογούρουνα δηλαδή.Η λ. κάπραινα στα αρχαία ελληνικά δήλω-νε,φυσικά,το θηλυκό αγριογούρουνο,αλλά και μεταφορικά την ακόλαστη,αισχρή γυναίκα.Με αυτή την έννοια συναντάμε την λέξη στις κωμωδίες «Μούσες» του Φρύνιχου,αλλά και «Αρτοπώλιδες» του Έρμιππου (ω σαπρά και πασιπόρνη και κάπραινα).Υπήρχαν ακόμη τα ρήματα καπράω και κα-πρίζω,τα ονόματα καπρία,κάπρειος,καπριόδους κ.ά.Η Βοιωτία δε,απ΄ την αρχαιότητα ήταν γεμάτη με αγριογούρουνα ώστε είχε δημιουργηθεί η,όχι τόσο κολακευτική,παροιμιακή έκφραση: Βοιωτία υς (η λ. υς σημαίνει κι αυτή αγριογούρουνο),που δήλωνε άνθρωπο αγροίκο κι ανάγωγο (λεγόταν και Συο-βοιωτός˙ ο συς, του συός αποτελεί αρχαιότερο τύπο του: ο υς, του υός).

Σκριπού, ο Ορχομενός.Στο κείμενο μάς δίνεται ότι η λέξη «Σκριπού» σήμαινε αλμυρός.Τέτοια τοπω-νύμια (Αλμυρός, Αλμυροπόταμος κ.λπ.) υπάρχουν σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.Και στην άλλη πλευρά του Βοιωτικού κάμπου (Κωπαΐδα) υπάρχει ο συναφής ονοματικά Αλίαρτος.Προφανώς,όλες αυτές οι ονομασίες προέκυψαν απ΄ την οξύτητα του εδάφους.Αλλά εδώ,δεν μας ενδιαφέρει η Γεωλο-γία,παρά μόνον η Γλώσσα.
Το σκριπού παράγεται απ΄ το κριπ=αλάτι. Το άλας παρήχθη από: η αλς=θάλασσα.Υπήρχε και επίθετο: ο αλς=θαλάσσιος.Όλες αυτές οι λέξεις δασύνονταν.Υπάρχει μια παραδοξότητα,όμως: ενώ η αλς είναι συχνή στον Όμηρο και τους ποιητές (σπανίζει στα πεζά κείμενα),το άλας (κατά το λεξικό Σουίδα) ήταν σε χρήση μόνο στην παροιμία: άλασιν ύει! Η ονομαστική του ονόματος απαντάται μία μόνο φορά,στον Αριστοτέλη (Θαύματα [Μεταφυσικά] 138),για να γίνει συχνή στα μεταγενέστερα πεζά (Πλούταρχος, Ευαγγελιστές κ.ά.).Τα δε παράγωγα του άλατος είναι ελάχιστα (αλάτιον,αλάτινος,αλατοπωλία).
Γι΄ αυτό λοιπόν,το αρβανίτικο κριπ δεν έχει καμία φαινομενική σχέση (ως απλές λέξεις,δηλαδή) με το άλας,επειδή το άλας υπήρξε μια κατοπινή,ύστερη λέξη,ενώ τα αρβανίτικα απετέλεσαν πρώιμο ιδίωμα της Ελληνικής.Την συσχέτιση δεν πρέπει να την αναζητήσουμε στην εξωτερική φόρμα –λεκτικά,αλλά στην ουσία –εννοιολογικά.
Υπήρχε το ρ. κρηπιδόω με διπλή σημασία: εφοδιάζω με υποδήματα (κρηπίδες=είδος ανδρικών υ-ποδημάτων,αλλά και μικρά χειροποίητα ζυμαρικά στο σχήμα υποδήματος˙κρηπιδοποιός=υποδηματο-ποιός και κρηπιδοπώλης=πωλητής υποδημάτων) και κατασκευάζω προκυμαία,μώλο (κρηπίς=τει-χισθείσα όχθη ποταμού).
Το ρ. όμως,διέθετε και σπουδαία μεταφορική σημασία: θεμελιώνω,βάζω θεμέλια σε κάτι (κρηπιδαί-ον=θεμέλια οικίας,κρηπίδωμα=το θεμέλιο,η βάση,κρηπίς=θεμέλια οικοδομήματος,ιδίως ναού ή βωμού). Αυτή η μεταφορική σημασία του κρηπιδόω,ενεργή και σήμερα,είναι που μας ενδιαφέρει: το αλάτι αποτελεί αδιαμφισβήτητη κι απαραμέριστη βάση της μαγειρικής,θεμέλιο της ανθρώπινης τροφής και διατροφής.Είναι η κρηπίς κάθε ανθρώπινου φαγητού.Αν απ΄ τη λέξη αφαιρέσουμε την κατάληξη –ίς, μένει το θέμα κρηπ-, οπότε να το το αρβανίτικο κριπ (στη γραφή των αρβανίτικων εφαρμόζουμε φω-νητική ορθογραφία) !!! Για να καταλάβουμε και από μιαν άλλη πλευρά την πολύτιμη,θεμελιώδη συ-νάρτηση του αλατιού με την τροφή μας (και τη ζωή μας εν τέλει) θυμίζω τη δημιουργία απ΄ τη λαϊκή σοφία,και όχι μόνο,ανάλογων ενδεικτικών φράσεων και εκφράσεων: φάγαμε ψωμί κι αλάτι, η καθημερι-νότητα χρειάζεται το αλατοπίπερό της, Χριστός=το άλας της γης κ.ά.
Και μπορεί μεν το άλας να καθιερώνεται στο λεξιλόγιο της Ελληνικής μετά την Κλασσική περίοδο, αλλά,μεταπηδώντας ως δάνειο στα Λατινικά (salis) ή ενδεχομένως από κοινή γλωσσική ρίζα,εξακτι-νώνεται ως τις σημερινές ευρωπαϊκές γλώσσες (αγγλικά: salt,γαλλικά: sel, ιταλικά: sale, ρουμανικά: sare, ισπανικά: sal, πορτογαλικά: sal, γερμανικά: salz, αλλά και βοσνιακά: sol).Στα τουρκικά (tuz) και στις κοντινές σλαβικές γλώσσες (βουλγαρικά: coл, σερβικά: coли) τα εντελώς διάφορα γλωσσικά θέματα μας υποχρεώνουν να εγκαταλείψουμε κάθε συσχέτιση του αρβανίτικου κριπ μ΄ αυτούς τους κώδικες.

επώνυμο Ρέντης ή Ριέντης. Στο κείμενο αναφέρεται ότι δεν έχει καμία σχέση με τα ελληνικά.Είναι αρβανίτικο και σημαίνει «βαρύς, βαρετός, οχληρός».Ας το εξετάσουμε.
Ρεντές (οι) ονομάζονται οι ουλές,τα στίγματα που απέμειναν σε άτομο που είχε νοσήσει από ευλο-γιά.Ομοίως,ρεντές (ο) λεγόταν ο μικρός τρίφτης με τον οποίο έτριβαν τον φλοιό φρούτων για την κα-τασκευή γλυκισμάτων˙ αυτή η λέξη είναι τούρκικη.Ρεντίνες (οι) λεγόντουσαν οι δύο άκρες των δύο άνω οριζοντίων δοκών του ριχτού αργαλειού.Ρεντεφούντης ονομαζόταν ο κενόδοξος,ο αλαζών.Ρέντα,τέλος (< γαλλικ. rente),η γνωστή εύνοια της τύχης στο χαρτοπαίγνιο.Κάποια απ΄ αυτές τις λέξεις,ή και από άλλες που μου διαφεύγουν,μπορεί να τροφοδότησε την,τόσο ρέπουσα προς την παρωνυμία,λαϊκή γλωσσο-πλαστική δεινότητα των Αρβανιτών.
Το πιθανότερο,κατά την εκτίμησή μου,που συμβαίνει είναι ότι έχουμε ένα απ΄ τα πολλά παράγωγα του τόσο πλούσιου σημασιολογικά ρήματος ρέω (όπως: ρέος, ρέεθρον, ρόος, ροή, ρύσις, ρυτός, ρύαξ, ρεύμα, ρεύσις, ρύμη, ρυθμός).Ρέντης,είναι αυτός που η εμφάνισή του,η συμπεριφορά του ή η διάθεσή του πα-ρουσιάζουν ροή [προς τα κάτω,βέβαια],είναι σε πτώση,πεπτωκότα (πρβλ. γιατί έχεις κατεβασμένα μού-τρα, πεσμένο ηθικό, μουλάρωσε και κατέβασε ρολά).Ο Ρέντης έχει απόλυτη σχέση με τον Ρεντεφούντη. Ρεντεφούντης = ρέντης + φούντος (όψιμο μεσαιωνικό δάνειο απ΄ το λατινικό fundus-i =βυθός,πυθμέ-νας,θεμέλιο).Ρεντεφούντης είναι ο πεσμένος τύπος (γι΄ αυτό και βαρετός κι ανεπιθύμητος,ενοχλητι-κός,δηλαδή ρέντης),που έχει ρεύσει,κατρακυλήσει τόσο πολύ προς τον πάτο ώστε έχει καταντήσει τσουβάλι άδειο και ασυγχώρητα επηρμένος.
Αυτά είναι τα αρβανίτικα.Άρρηκτα και οργανικά συνυφασμένα με την Ελληνική γλώσσα,της οποίας αποτελούν ζωτικό τμήμα.Η έρευνα δεν αποδεικνύει την ταύτιση μόνο φιλολογικά,δια της ετυ-μολογίας,αλλά και μέσα από ιδεολογικά και ψυχολογικά μονοπάτια,όπως ορίζει η γλωσσολογική μεθο-δολογία και δεοντολογία.
Οι κωμικοί αμφισβητίες της ελληνικότητας των παλιότερα αρβανιτοφώνων ας ετυμολογήσουν τις τρεις παραπάνω λέξεις,εν προκειμένω,εκτός της Ελληνικής για να δούμε και το επιστημονικό τους μπόι και την σοβαρότητα της προσωπικότητάς τους.

Για την εργασία μου χρησιμοποίησα τα λεξικά:
● Μπαμπινιώτη
● Σταματάκου
● Δημητράκου
● Τεγόπουλου-Φυτράκη
● Κριαρά
Liddell & Scott
Hoffman
Magenta
      Γιάννης Βασ. Πέππας, Φιλόλογος - Συγγραφέας