Κυριακή, 4 Νοεμβρίου 2018

Κοινωνιολογικές επισημάνσεις επί του γάμου στους αρβανιτόφωνους Έλληνες,στα παλιότερα χρόνια

Στα αρβανιτοχώρια κατά κανόνα επικρατεί τοπική ενδογαμία, μεγαλύτερη στα ορεινά μέρη και λιγότερο αυστηρή στα πεδινά. Στα ορεινά χωριά η ενδογαμία κυμαίνεται από 80 έως 95%. Οι κάτοικοι σχολιάζοντας αυτή την πρακτική δηλώνουν ότι οι «πρώτοι» (οι καλοί) παντρεύονται μέσα στο χωριό. Οι «δεύτεροι» δεν βρί-σκουν γυναίκα από το χωριό και παντρεύονται έξω. Λένε τη γνωστή παροιμία: «Παπούτσι από τον τόπο σου και ας είν’ και μπαλωμένο» (κεπούτσ να βεντι λιέ τε γιε τε δε αρνουάρι) ή «πέρα από το ποτάμι να μην περάσει ούτε πέτρα του χωριού» (τέντρε λιούμι μος τίχενι εδέ γκουρ να τε κατούντιτ).
Η αυστηρή τοπική ενδογαμία έχει τις συνέπειές της. Θεωρητικά και σύμφωνα με το κανονικό δί-καιο, ο γάμος απαγορεύεται μέσα στο σόι μέχρι τα τρίτα ξαδέλφια και από τις δύο πλευρές. Λένε: «Μέχρι τρίτα δεν παίρνονται, στα τρίτα ξέβγαιναν από το σόι». Ακόμα υποστηρίζουν, συνδέοντας τη συγγένεια με το αίμα, ότι «βγαίνουν από το αίμα, τη συγγένεια, στα τρίτα» (κάνε ντάλι να γκιάκου). Στην πράξη όμως οι γάμοι γίνονταν σε κοντινούς βαθμούς (τρίτα και δεύτερα ξαδέλφια), άσχετα από συγγενική πλευρά. Για παράδειγμα, η άποψη των κατοίκων γι’ αυτούς τους γάμους είναι ότι θεωρούνται προτιμότεροι από τους γάμους έξω από το χωριό.
Και εδώ, όπως και στην υπόλοιπη αγροτική Ελλάδα, δε θεωρούνται ευοίωνοι οι γάμοι με ανταλλα-γές νυφάδων. Οι νύφες πρέπει να ακολουθούν πάντα την ίδια κατεύθυνση. Ένα σόι δηλαδή πρέπει να παίρνει νύφες από ένα άλλο, αλλά όχι και να του δίνει (επιστρέφει). Αυτό δείχνει και την πατρο-πλευρικότητα των σογιών. Ως προς την αγχιστεία παρατηρούμε διασπορά της αλλά ταυτόχρονα και προσπάθεια διατήρησής της. Παντρεύονται δηλαδή συγγενείς και από τις δύο πλευρές σε κοντινούς βαθμούς μέσα στο συγγένειο ή το σόι όπου έχουν ήδη κάνει προηγούμενους γάμους. Είναι το γνωστό bouclage των Γάλλων εθνολόγων.
Οι γαμήλιες παροχές συνίστανται κυρίως στην προίκα (πρικ) και στα προικιά/ρουχισμό (άρμετ, λίνιατ) της νύφης. H προίκα ήταν κυρίως χρήματα, κτήματα και σπανιότερα οικόπεδο ή σπίτι. Τελευταία έδιναν και διαμερίσματα στις πόλεις. Υπήρχαν όμως και γαμήλιες παροχές από την πλευρά του γαμπρού προς τη νύφη και τους γονείς της. Σημαντικότερη ήταν η προγαμιαία δωρεά, στα αρβανίτικα «ργκέρντετε», «γκενταρί», η οποία συνίστατο κυρίως σε κοσμήματα, φλουριά, γιορντάνια, αλυσίδες, στολίδια μαλλιών (θέκτε), αλλά και στη σεγκούνα και την μπόλια (κεφαλό-δεσμος) κ.λπ., σύμφωνα με τις απαιτήσεις της νύφης.

Σημείωση Γιάννη Βασ. Πέππα: Πρόκειται για ανάρτηση στην τότε fb ομάδα μου Αρβανίτες, στις 17 Φεβρουαρίου 2014,με τίτλο: Αρβανίτικος Γάμος.Τα αναφερόμενα ίσχυαν,με φθίνουσα δυναμική,ως και στην δεκαετία του 1970.

Τρίτη, 30 Οκτωβρίου 2018

«Δεν είναι μία κανονική χώρα η Αλβανία. Πρέπει να τιμωρήσουμε τους δολοφόνους του παιδιού.»


«Δεν είναι μία κανονική χώρα η Αλβανία. Πρέπει να τιμωρήσουμε τους δολοφόνους του παιδιού.»

Κρανιδιώτης στον Realfm 97,8: Δεν είναι κανονική χώρα η Αλβανία - Πρέπει να τιμωρήσουμε τους δολοφόνους του παιδιού.
“Οι πληροφορίες από τους ανθρώπους που ζουν εκεί, είναι ότι επί 15 μέρες η αστυνομία τον παρενοχλούσε”, είπε ο Πρόεδρος της Νέας Δεξιάς Φαήλος Κρανιδιώτης, μιλώντας στον Realfm 97,8 και τους Δημήτρη Καμπουράκη και Ελένη Καλογεροπούλου (30/10/2018), σχετικά με τον θάνατο του Κωνσταντίνου Κατσίφα στους Βουλιαράτες Αργυροκάστρου από πυρά της αλβανικής αστυνομίας.
“Δεν είναι μία κανονική χώρα η Αλβανία. Αυτοί που τον σκότωσαν είναι πολύ πιθανό σήμερα να έχουν ρεπό να φυλάνε χασισοφυτείες και κέντρα επεξεργασίας ηρωίνης. Η αστυνομία είναι αυτή η οποία παραβιάζει συνεχώς το Σύνταγμα και τους νόμους της Αλβανίας, που γκρεμίζει ελληνικές εκκλησίες. Έχουν σκοτωθεί ξανά άνθρωποι δικοί μας και η αστυνομία δεν έκανε το καθήκον της” δήλωσε ο κ. Κρανιδιώτης.
Σχετικά με τη χθεσινή του δήλωση στην οποία ανέφερε ότι: "Η Ελληνική Αεροπορία πρέπει να ισοπεδώσει το διοικητήριο και το στρατόπεδο των ειδικών δυνάμεων της αλβανικής αστυνομίας, να μην μείνει πέτρα πάνω στην πέτρα και να εξοντωθούν οι δολοφόνοι του Κωνσταντίνου Κατσίφα. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να πάρει το μήνυμα ο Ράμα και οι συμμορίες του οι οποίες υποδύονται τα κρατικά όργανα ώστε να μην τολμήσουν να απλώσουν ποτέ ξανά χέρι πάνω σε Έλληνα" σημείωσε ότι “ο Ράμα είναι αυτός ο οποίος κατηγορούν οι αντίπαλοι του ότι είναι έμπορος ναρκωτικών, ότι κυβερνάει την χώρα του όπως κυβερνάει κανείς με μία συμμορία... Αυτό δεν είναι πόλεμος, τιμωρείς αυτούς που το έκαναν. Για να κάνεις πόλεμο, η άλλη χώρα πρέπει να έχει αεροπορία και στρατό, η Αλβανία δεν έχει τίποτα από όλα αυτά... Είναι το μόνο πράγμα που θα μπορούσε να βάλει αυτούς τους κατσαπλιάδες σε τάξη” και πρόσθεσε:
“Τι θα έκανε το Ισραήλ; Τι θα έκαναν άλλες χώρες; Τι θα έκανε η Αμερική σε χώρες ληστών; Η Αλβανία είναι μέλος του ΝΑΤΟ δυστυχώς... Πρέπει να τιμωρήσουμε τους δολοφόνους του παιδιού. Αυτό πρέπει να κάνουμε. Θα περιμένουμε την αλβανική Δικαιοσύνη 300 χρόνια, και να στέλνουμε ρηματικές διακοινώσεις, αν είναι και μαλακό το χαρτί ξέρουν οι Αλβανοί πώς να το χρησιμοποιήσουν”.

http://www.enikos.gr/politics/604293/kranidiotis-ston-realfm-978-den-einai-kanoniki-chora-i-alvania-pr

Δευτέρα, 29 Οκτωβρίου 2018

Τρ. Χ. Παπαθανασίου, Τα εγκλήματα του ΕΑΜ,1946 pdf

Θα έλεγα ότι το ιδιαίτερο τούτου του βιβλίου δεν βρίσκεται τόσο στην παρουσίαση αποδεικτικών της αλλόκοτης αντεθνικής στάσης των λογής οργάνων του κκε στην περίοδο 1940-46,όσο στην ζωντανή αποτύπωση της τρικυμισμένης ψυχολογίας του κόσμου εκείνα τα ανάστατα,ανισόρ-ροπα χρόνια.
Η οικογένεια του συγγραφέα είχε πληγεί απ΄ τις αιχμές του ξενόδουλου εαμ,ο ίδιος αγνοεί,φυσικά,τι θα επακολουθήσει (γράφει το βιβλίο του το 1946,πριν την κορύφωση,δηλαδή,της σύρραξης και την ανακουφιστική ήττα των τυφλωμένων ουραγών του μπολσεβικισμού).Η πένα του,α-σφαλώς,δεν είναι αποστασιοποιημένα ψύχραιμη ούτε αποτιμητικά νη-φάλια (κάπου στην αρχή μπερδεύει τους αρβανιτόφωνους Ηπειρώτες Έλληνες με τους κατσαπλιάδες τουρκαλβανούς Σκιπτάρ),αλλά γι΄ αυ-τό,ξαναλέω,ότι μετράει.Γιατί έχουμε μια άμεση,κοχλάζουσα καταγραφή της διάθεσης κι αντίληψης της δικιάς μας,της πατριωτικής,νικήτριας και μεγαλόθυμης,πλευράς.
Η δυναμική των εξελίξεων στις επόμενες δεκαετίες επέφερε συντριπτική την επικράτηση των δυ-νάμεων της ελευθερίας και της προκοπής.Τα αγάλματα του πατερούλη κομματιάστηκαν,οι μούμιες της απάτης ξωπετάχτηκαν,οι τσαουσέσκου είχαν την τύχη που τους άξιζε.Η ιστορική μνήμη,όμως, κι ο παλμός της εθνικής συνείδησης δεν πρέπει να ατονούν,ειδικά σήμερα που αποχρώσεις ποικι-λώνυμου νεοταξίτικου ολοκληρωτισμού σηκώνουν κεφάλι.Το,μέσα απ΄ την φωτιά βγαλμένο,βιβλίο του Τρ. Χ. Παπαθανασίου υπάρχει λόγος να διαβαστεί προσεκτικά και να διαδοθεί από κάθε συνετό κι ώριμο Έλληνα πολίτη.

Κάντε λήψη - Διαβάστε: 

Γιάννης Βασ. Πέππας, Φιλόλογος - Συγγραφέας

Σάββατο, 20 Οκτωβρίου 2018

Arthur J.Evans, Scripta Minoa, v. I (1909) & II (1952), Oxford pdf

Ο Σέρ Άρθουρ Τζον Έβανς (Sir Arthur John Evans, 8 Ιουλίου, 1851 - 11 Ιουλίου 1941) ήταν Άγγλος αρχαιολόγος.
Αποκάλυψε στο σύνολό του τον πολιτισμό που ονόμασε "Μινωικό",ο οποίος ήταν στην εποχή του μόνο μια αμυδρή μυθική ανάμνηση.Ήταν γιος του Τζον Έβανς, ενός χαρτοβιομηχάνου και ερασιτέχνη αρχαιολόγου ουαλικής καταγωγής.Έλαβε την εκπαίδευσή του στο Σχολείο Χάροου (Harrow),στο κολέγιο Μπρέιζνοουζ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και στο πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν. Ενστερνιζόμενος το ενδιαφέρον του πατέρα του στην αρχαιολογία ο Άρθουρ εργάστηκε στο Ασμόλειο Μουσείο, στην Οξφόρδη κατά την περίοδο 1884 – 1908.
O Έβανς ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για την Κρήτη ως πηγή σφραγίδων που περιείχαν πρώιμες επιγραφές μη αποκρυπτογραφημένες.Η αρχαία πόλη του Κεφαλά (Κνωσός) στη βόρεια ακτή της Κρήτης,κοντά στο Ηράκλειο,ήταν γνωστή στους ντόπιους,που ξέθαβαν αρχαία κεραμικά και νομισματικά τέχνεργα, καθώς καλλιεργούσαν τους αγρούς.
Ωστόσο,ο πρώτος που ανέσκαψε την Κνωσό ήταν ένας Ηρακλειώτης έμπορος και αρχαιοδίφης,ο Μίνως Καλοκαιρινός, ο οποίος το 1878 αποκάλυψε τα θεμέλια αποθηκευτικών χώρων γεμάτα πίθους.Η καταγραφή του έργου του Καλοκαιρινού από τον Γουίλιαμ Στίλμαν (William Stillman),πρόξενο των Η.Π.Α. στην Κρήτη εκείνη την εποχή,υποδεικνύει ότι τα ευρήματα ανήκαν στην δυτική πτέρυγα του ανακτόρου.Εκτός από τις αποθήκες ο Καλοκαιρινός ανέσκαψε και ένα τμήμα των θεμελίων της "αίθουσας του θρόνου".
Οι Τούρκοι ιδιοκτήτες της περιοχής,όμως,σύντομα σταμάτησαν τις έρευνες του Καλοκαιρινού.Λίγο μετά ο Γερμανός και ήδη διάσημος αρχαιολόγος Ερρίκος Σλήμαν (Heinrich Schliemann), προσπάθησε να αγοράσει τον 'λόφο του Κεφα-λά',στην πραγματικότητα τούμπα,δηλαδή τεχνητός γήλοφος που δημιουργήθηκε από αλλεπάλληλες κατοικήσεις της Κνωσού ήδη από την Νεολιθική.Εγκατέλειψε,όμως,την προσπάθεια, γιατί θεώρησε τις τιμές που του πρόσφεραν εξοργιστικές.Το 1894 επισκέπτεται την Κρήτη ο Έβανς, για να μελετήσει και να αποκρυπτογραφήσει δύο τύπους άγνω-στης γραφής που εμφανίζονταν σε κρητικές σφραγίδες.Ένα χρόνο αργότερα δημοσίευσε τα αποτελέσματα σε έκδοση του μουσείου Άσμολ με τίτλο Κρητικά εικονογράμματα και προ-Φοινικική γραφή  (Evans 1895),αναγνωρίζοντας τα μινωικά ιερόγλυφα ως εικονογράμματα (πικτογράμματα) και τις συλλαβικές ή προαλφαβητικές ("προ-Φοινικικές") γραφές,που ονομάζονται πλέον Γραμμική Α και Γραμμική Β.
Η ανασκαφή
Οι πολιτικές αλλαγές ευνόησαν την πρόθεση του Έβανς να ξεκινήσει ανασκαφές στην Κρήτη μετά την Κρητική Επανά-σταση.Το 1899, χρησιμοποίησε τα χρήματα της πατρικής κληρονομιάς για να αγοράσει την περιοχή στον Κεφαλά. Χρησιμοποιώντας ένα μεγάλο για την εποχή δυναμικό,ο Έβανς ξεκίνησε μιας μεγάλης κλίμακας συστηματική ανασκα-φή.Στο τέλος του 1903 είχε αποκαλύψει ένα μεγάλο μέρος των θεμελίων ενός εκτεταμένου συμπλέγματος,το οποίο προσδιόρισε ως Ανάκτορο της Κνωσού κέντρο του Μινωικού πολιτισμού.Όχι μόνο αποκάλυψε τα θαμμένα ερείπια και τα δημοσίευσε σε 4εις τόμους στο Το Παλάτι του Μίνωα στην Κνωσσό, (1921 - 1935),κλασικό έργο της αρχαιολογίας, αλλά τα συντήρησε ουσιαστικά με τις μεθόδους της εποχής του και τα αναστήλωσε εν μέρει.
Στην προσπάθεια της αναστήλωσης χρησιμοποίησε ξένα υλικά,σαν το τσιμέντο.Όπως είναι φυσικό,ασκήθηκε κριτική εναντίον του από εκείνους που πίστευαν ότι η αναστήλωση έπρεπε να γίνει με τα μέσα και τις τεχνικές εκείνης της εποχής, αλλά με την προσπάθειά του ο Έβανς βοήθησε και βοηθά ακόμη και σήμερα τον μέσο επισκέπτη να "διαβάσει" τον αρχαιολογικό τόπο.Έτσι,αν και τα αποτελέσματα για τους σύγχρονους ακαδημαϊκούς ερευνητές είναι ενοχλητικά, τα κίνητρά του στην προκειμένη περίπτωση είναι δικαιολογημένα. Θα πρέπει να μη λησμονείται, άλλωστε,ότι όταν ο Έβανς εργαζόταν στην Κνωσό στην περίοδο 1899 - 1935,πολλοί από τους συγχρόνους του ασχολούνταν μόνο με την αφαίρεση ευρημάτων από τους αρχαιολογικούς τόπους που ανέσκαπταν.
Εκτός από το πρωτοποριακό για την εποχή ανασκαφικό του έργο στην περιοχή του ανακτόρου,σημαντική ανακάλυψη του Έβανς θεωρείται η αποκάλυψη περίπου 3.000 πινακίδων Γραμμικής Α και Γραμμικής Β. Η Γραμμική Β αποδεί-χθηκε ότι ήταν πρώιμη μορφή της ελληνικής γλώσσας κατά την Υστεροελλαδική/Υστερομινωική περίοδο.Η Γραμμική Α,η γλώσσα των Μινωιτών παραμένει έως σήμερα στο μεγαλύτερο τμήμα της μη αποκρυπτογραφημένη.
Ο Έβανς χρίστηκε ιππότης το 1911 για τις υπηρεσίες του στην αρχαιολογία, την Κνωσό και το Ασμόλειο μουσείο.Η ανασκαφή στην περιοχή της Κνωσού,(την οποία αγόρασε για να μπορεί να τη διατηρήσει από καταστροφές),συνε-χίζεται ακόμα και σήμερα από τη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή στην Αθήνα.


Άρθουρ Έβανς
Ποιος θα το πίστευε ότι ένας μικρόσωμος, ύψους μόλις 1,58 μ., μύωπας Βρετανός θα ευθυνόταν για μια από τις μεγαλύτερες ανα-καλύψεις στην ιστορία της αρχαιολογίας; Ο Άρθουρ Έβανς είναι ο άνθρωπος που το 1900,γοητευμένος από τον μύθο του Μινώταυρου και του Θησέα, «ξετύλιξε τον μίτο της Αριάδνης» και έφερε στο φως την πόλη της Κνωσού.Οι ανακαλύψεις του, σε συνδυασμό με τις ανασκαφές του Σλήμαν τον 19ο αιώνα στην Τροία και στις Μυκήνες αλλά και την ανακάλυψη των τάφων των μακεδόνων βασιλέων από τον καθηγητή Μανόλη Ανδρόνικο το 1977,άλλαξαν ριζικά τον τρόπο θέασης της ελληνικής και της παγκόσμιας ιστο-ρίας και προσείλκυσαν στη χώρα ορδές αρχαιολατρών από κάθε γωνιά του πλανήτη.
Ο Άρθουρ Τζον Έβανς γεννήθηκε στις 8 Ιουλίου 1851 στο Νας Μιλς,στην περιοχή του Χαρτφορντσάιρ της Βρετανίας. Μοναχογιός της εύπορης οικογενείας Έβανς που διατηρούσε μονάδα παραγωγής χαρτιού,ακολουθούσε από μικρή ηλικία τον αυτοδίδακτο αρχαιολόγο και νομισματολόγο πατέρα του σερ Τζον Έβανς σε εξερευνήσεις προϊστορικών σπηλαίων στην Αγγλία και στη Γαλλία.Ο Άρθουρ Έβανς (τον οποίο συχνά αποκαλούσαν και «μικρό Εβανς») φοίτησε χωρίς εντυπωσιακές επιδόσεις στο φημισμένο οικοτροφείο Χάροου, παρακολούθησε μαθήματα στο κολέγιο Brasenose, το 1874 αποφοίτησε από την Οξφόρδη και στη συνέχεια περιόδευσε τα Βαλκάνια με την ιδιότητα του πολεμικού αντα-ποκριτή για λογαριασμό της εφημερίδας «The Manchester Guardian».Το 1878 μάλιστα κατηγορήθηκε για κατασκοπεία από τους Αυστριακούς που ήλεγχαν εδαφικά τη Βοσνία και απεπέμφθη από την περιοχή.
Τον ίδιο καιρό γνώρισε και παντρεύτηκε τη Μάργκαρετ Φρίμαν,τη μεγαλύτερη κόρη του αρχαιολόγου Έντουαρντ Φρί-μαν.Το μικρόβιο της αρχαιολογίας είχε μπει για τα καλά μέσα του.Μια δεκαετία μετά την αποφοίτησή του από την Οξφόρδη ο Έβανς εξελέγη έφορος αρχαιοτήτων στο Μουσείο Τέχνης και Αρχαιολογίας Ασμόλιαν,το παλαιότερο δη-μόσιο μουσείο επί βρετανικού εδάφους,μια θέση την οποία διατήρησε ως το 1908,εμπλουτίζοντας τις προθήκες του μουσείου με πολλές νέες συλλογές.Ο Έβανς βρέθηκε στην Κρήτη για πρώτη φορά το 1894,τη χρονιά που έχασε τη σύζυγό του.Εκεί γνώρισε τον αρχαιοδίφη Μίνωα Καλοκαιρινό,ο οποίος ήδη από το 1878 είχε αρχίσει ανασκαφές στην περιοχή της Κνωσού φέρνοντας στο φως δύο από τις αποθήκες του ανακτόρου,αλλά αναγκάστηκε να σταματήσει ύστερα από τις πιέσεις της τουρκικής διοίκησης του νησιού.
Το 1897 ο Έβανς,πεπεισμένος μετά τις ανακαλύψεις του Σλήμαν αλλά και του Καλοκαιρινού,ότι οι ομηρικές αφηγήσεις για την Κνωσό ήταν πέρα για πέρα αληθινές,αγόρασε την εν λόγω έκταση λίγο έξω από το Ηράκλειο και το 1900,σε ηλικία 49 ετών,ξεκίνησε τις ανασκαφές στην ελεύθερη πλέον Κρήτη με τη συνεργασία της Βρετανικής Αρχαιολογικής Σχολής των Αθηνών.Ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος, στο κατάλληλο μέρος, την κατάλληλη στιγμή.Χάρη στη μεγάλη οικογενειακή περιουσία ο Έβανς χρηματοδότησε σχεδόν εξ ολοκλήρου τις εργασίες των ανασκαφών.Σύντομα το επιτελείο των 32 ανδρών αυξήθηκε σε 180 και σε διάστημα λίγων μόλις εβδομάδων τα πρώτα εντυπωσιακά ευρήματα ήρθαν στο φως.Επρόκειτο για μια ολόκληρη πόλη όπου ζούσαν την Εποχή του Χαλκού περισσότεροι από 80.000 κάτοικοι και όπου δέσποζε ένα πολλαπλών επιπέδων παλάτι με μεγάλη αίθουσα θρόνου,υπέροχες νωπογραφίες στους τοίχους,άρτιο υπόγειο αποχετευτικό και αποθηκευτικό σύστημα,σκάλες,αντικείμενα εισαγωγής από την Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία και χιλιάδες πήλινες πινακίδες χαραγμένες σε γραμμική Α’ και γραμμική Β’, τα πρώτα ίχνη γραπτής γλώσσας στην Ευρώπη.Ως το 1903 ολόκληρο το ανάκτορο είχε ανασκαφεί και οι εργασίες συνεχίστηκαν στον περιβάλ-λοντα χώρο.Ο ίδιος και οι βοηθοί του κρατούσαν αναλυτικό χρονικό των ανασκαφών,το οποίο ανέρχεται σε εκατομμύ-ρια χειρόγραφες σελίδες.Επηρεασμένος από τον μυθικό βασιλιά της Κρήτης Μίνωα, ο Έβανς βάπτισε το πολυτελές ανάκτορο «Παλάτι του Μίνωα» και τον πολιτισμό που ήκμασε εκεί Μινωικό.
Η είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου και τον Έβανς διάσημο.Ο ίδιος συνέχισε τις εκεί ανασκαφές για τα επόμενα 30 χρόνια με σύντομη διακοπή στη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.Αντικείμενα από τον χώρο των ανασκαφών εκτέθηκαν το 1903 στο Λονδίνο,ακολούθησε η ανακήρυξή του σε καθηγητή Προϊστορικής Αρχαιολογίας από την Οξ-φόρδη το 1909,ενώ το 1911 ο βασιλιάς Γεώργιος Ε’ της Αγγλίας τον έχρισε ιππότη.Το 1935 ολοκληρώθηκε το τετράτομο έργο του που περιέγραφε λεπτό προς λεπτό το χρονικό της ανακάλυψης και των ανασκαφών στην Κνωσό με τίτλο The Palace of Minos at Knosos, για να ακολουθήσει,μεταξύ άλλων,η μεταθανάτια έκδοση του βιβλίου του Scripta Minoa το 1952.Παράλληλα οι αναστηλωτικές παρεμβάσεις και ανακατασκευές του για την αποκατάσταση των εύθραυστων εκτεθειμένων ερειπίων της Κνωσού με την υπέρμετρη χρήση μπετόν αρμέ ξεσήκωσαν πλήθος αντιδράσεων και αντιρ-ρήσεων στην αρχαιολογική κοινότητα.
Το υπόλοιπο της ζωής του ο Εβανς το μοίρασε ανάμεσα στην έπαυλη που έχτισε κοντά στον χώρο των ανασκαφών και ονόμασε εύγλωττα Villa Ariadne και στο σπίτι του στο Γιούλμπουρι, όπου πέθανε ήσυχα στον ύπνο του στις 11 Ιουλίου 1941, πλήρης ημερών, σε ηλικία 90 ετών.Μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών παραχώρησε ολόκληρη την ιδιοκτησία της οικογενείας Έβανς μαζί με το παλάτι της Κνωσού στο ελληνικό κράτος διατηρώντας το δικαίωμα των ανασκαφών στην περιοχή. Σήμερα οι ανασκαφές συνεχίζονται και η προτομή του Άρθουρ Έβανς στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου έχει υποδεχθεί περισσότερους από 2 εκατομμύρια τουρίστες.


Κνωσός
Διαβάζουμε  στον Β’ Τόμο της «Παγκοσμίου Ιστορίας του Πολιτι-σμού» του Will Durant  (Εκδόσεις Αφοί Συρόπουλοι, 1969,σελ. 12-15.Έχει διατηρηθεί η ορθογραφία και η σύνταξη της αρχικής έκ-δοσης) μια περιγραφή της πορείας του αρχαιολόγου Dr. Arthur Evans στην «περιέργεια» του οποίου χρωστάμε την ανακάλυψη της αρχαίας Κρητικής πολιτείας της Κνωσού:
«…Το 1893 ένας βρεταννός αρχαιολόγος, ο Dr. Arthur Evans, ηγό-ρασεν εις τας Αθήνας μερικούς γαλακτολίθους από Ελληνίδας που τους εφορούσαν ως φυλακτά.Εκίνησαν την περιέργεια του τα ιερογλυφικά που ήσαν χαραγμένα επάνω των και που κανείς δεν ημπορούσε να διαβάση.Ανακαλύπτων ότι οι πέτρες προήρχοντο από την Κρήτην,επήγεν εκεί και εγύρισεν όλο το νησί συλλέγων,κα-θώς επίστευε,δείγματα της αρχαίας Κρητικής γραφής.Το 1895 ηγόρασεν ένα μέρος και το 1900 το υπόλοιπον της τοπο-θεσίας,που ο Σλήμαν και η Γαλλική Σχολή των Αθηνών είχαν ταυτίσει με την Κνωσόν.Και εντός εννέα εβδομάδων εκεί-νης της ανοίξεως ανασκάπτων πυρετωδώς με εκατόν πενήντα άνδρας,εξέθαψε τον πλουσιώτερον θησαυρόν της συγ-χρόνου ιστορικής ερεύνης – το ανάκτορον του Μίνωος.Τίποτε,ως τότε γνωστόν από την αρχαιότητα,δεν ημπορούσε να φθάση την απεραντοσύνην αυτού του πολύπλοκου κτηρίου,που ως φαίνεται ήτο όμοιον με  τον σχεδόν ατελείωτον Λα-βύρινθον,τον τόσον ξακουστόν εις τους αρχαίους ελληνικούς μύθους του Μίνωος,του Δαιδάλου,του Θησέως,της Αριάδ-νης και του Μινωταύρου.Εις αυτά και εις άλλα ερείπια,ως επιβεβαιώσις της διαισθήσεως του Evans, ευρέθησαν χιλιάδες σφραγίδες και πήλιναι πινακίδες με χαρακτήρας ως εκείνοι που του είχαν κινήσει την περιέργειαν.Από τας πυρκαϊάς,αι οποίαι είχαν καταστρέψει τα ανάκτορα της Κνωσού,είχαν σωθεί αυταί αι πινακίδες · αλλά αι επιγραφαί των δεν απε-κρυπτογραφήθησαν και εξακολουθούσαν να κρύπτουν την παλαιάν ιστορίαν του Αιγαίου.Ο Evans για την επιμονή και την αφοσίωση του στην αρχαιολογία και την υπόθεση της Κνωσού ειδικώς χρίστηκε ιππότης το 1911.Έτρεξαν εις την Κρήτην μελετηταί από όλας τα χώρας.Ενώ ο Evans ειργάζετο εις την Κνωσόν,μία ομάς από αποφασιστικούς Ιταλούς – Halbherr, Pernier, Savigoni, Palibeni – εξέθαψεν εις την Αγίαν Τριάδα μίαν σαρκοφάγον ζωγραφισμένην με διαφωτι-στικάς σκηνάς της κρητικής ζωής και απεκάλυψεν εις την Φαιστόν εν ανάκτορον που ήτο κατά τι ολιγώτερον εκτετα-μένον από τον των Βασιλέων της Κνωσού.Εν τω μεταξύ,δύο Αμερικανοί,ο Seager και η κ. Hawes,έκαμον ανακαλύψεις εις την Βασιλικήν,εις την Μόχλον και εις τα Γκουρνιά.Οι Βρεταννοί Hogarth, Bonsanquet, Dawkins, Myres, εξηρεύνη-σαν το Παλαίκαστρο,το Ψυχρό και την Ζάκρον. Ενδιαφέρθηκαν και οι ίδιοι οι Κρητικοί και ο Ξανθουδίδης και ο Χα-τζηδάκις ανέσκαψαν αρχαίας κατοικίας,σπήλαια και τάφους εις το Αρκαλοχώρι,εις την Τύλισσον,εις την Κουμάσα και εις το Χαμαίζι.Πώς επρόκειτο να ταξινομηθεί όλον αυτό το υλικόν – αυτά τα ανάκτορα,αι εικόνες,τα αγάλματα,αι σφραγίδες,τα βάζα,τα μέταλλα,αι πινακίδες και τα ανάγλυφα; Εις ποίαν περίοδον του παρελθόντος έπρεπε να αποδο-θούν; Με αβεβαιότητα,αλλά με ολοέν μεγαλυτέραν επιβεβαίωσιν καθώς επροχωρούσεν η έρευνα και ηύξανεν η γνώ-σις,ο Evans εχρονολόγησε τα λείψανα,ανάλογα με το βάθος του στρώματος των,την κλίμακα των ρυθμών των αγγείων και την σύμπτωσιν των κρητικών ευρημάτων,εις σχήμα ή εις μοτίβο με παρόμοια αντικείμενα,που εβγήκαν από χώμα-τα,των οποίων η χρονολογία ήτο περίπου γνωστή.Ανασκάπτων υπομονετικά κάτω από την Κνωσόν,ευρέθη ενώπιον παρθένου βράχου εις βάθος περίπου σαράντα τριών ποδών κάτω από την επιφάνειαν της γης.Το κάτω μέρος του χώ-ρου,που είχεν ανασκαφή,είχε λείψανα χαρακτηριστικά της Νεολιθικής Εποχής –πρωτογόνους μορφάς χειροποιήτων αγγείων με απλούν γραμμικόν διάκοσμον,κλωστικά και υφαντικά εργαλεία,χονδράς θεάς από ζωγραφισμένον στεα-τίτην ή πηλόν,εργαλεία και όπλα από γυαλισμένη πέτρα,αλλά τίποτε από χαλκόν ή ορείχαλκον.Ταξινομών τα αγγεία και συσχετίζων τα λείψανα με τα ευρήματα της αρχαίας Μεσοποταμίας και της Αιγύπτου,ο Evans διήρεσε τον μετανεολιθι-κόν και προϊστορικόν πολιτισμόν της Κρήτης εις τρεις εποχάς, Πρώτην, Μέσην και Τελευταίαν Μινωικήν και κάθε μίαν από αυτάς εις τρεις περιόδους.Η πρώτη ή η χαμηλοτέρα εμφάνισις χαλκού εις τα στρώματα,σύμφωνα με εν είδος αρχαι-ολογικής στενογραφίας,αντιπροσωπεύει δι’ ημάς την αργήν άνοδον ενός νέου πολιτισμού από το νεολιθικόν στάδιον.Εις το τέλος της Πρώτης Μινωικής εποχής οι Κρήτες μανθάνουν να αναμιγνύουν τον χαλκόν με τον λευκοσίδηρον και τότε αρχίζει η εποχή του Ορείχαλκου.Εις την Μέσην Μινωικήν παρουσιάζονται τα πρώτα ανάκτορα.Οι πρίγκιπες της Κνω-σού,της Φαιστού και της Μάλλιας κτίζουν πολυτελείς κατοικίας με αμέτρητα δωμάτια,ευρυχώρους αποθήκας,ειδικευ-μένα εργαστήρια,βωμούς και ναούς και μεγάλα αποχευτευτικά έργα,που ξαφνιάζουν το αγέρωχο μάτι των Δυτικών.Τα αγγεία λαμβάνουν μία πολύχρωμον λαμπρότητα, οι τοίχοι στολίζονται με χαριτωμένα ανάγλυφα και από τα ιερογλυφι-κά του περασμένου αιώνος παράγεται δια της εξελίξεως μία γραμμική γραφή.Κατά το τέλος της Μέσης Μινωικής ΙΙ εποχής,κάποια παράξενη καταστροφή αφήνει την σφραγίδα της εις τα στρώματα · το ανάκτορον της Κνωσού κρημνί-ζεται ωσάν από σπασμόν της γης ή ίσως από επίθεσιν της Φαιστού,της οποίας το ανάκτορον δι’ αρκετόν καιρόν σώζεται. Αλ’ ολίγον αργότερα παρομοία καταστροφή επιπίπτει επί της Φαιστού,Μόχλου της Γουρνιάς,του Παλαικάστρου και επί πολλών άλλων πόλεων της νήσου.Τα αγγεία σκεπάζονται με αιθάλην και τα μεγάλα δοχεία εντός των αποθηκών γεμί-ζουν με συντρίμματα.Η Μέση Μινωική ΙΙ εποχή είναι περίοδος σχετικής στασιμότητας,καθ’ ην ίσως ο κόσμος της νοτιο-ανατολικής Μεσογείου διεταράχθη από την κατάκτησιν της Αιγύπτου υπό των Υξώς.Κατά την τελευταίαν Μινωικήν εποχήν όλα αρχίζουν εξ αρχής.Η υπομονετική ανθρωπότης, κατόπιν εκάστου κατακλυσμού,ανανεώνει τα ελπίδας της, αναλαμβάνει θάρρος και αρχίζει πάλιν να κτίζη.Νέα και ωραιότερα ανάκτορα ανυψώνονται εις την Κνωσόν,εις την Φαιστόν,εις την Τύλισσον,εις την Αγίαν Τριάδα και εις την Γουρνιάν.Η μεγαλοπρεπής έκτασις,το πενταόροφον ύψος και ο πολυτελής διάκοσμος των πριγκιπικών αυτών κατοικιών φανερώνουν έναν τοιούτον πλούτον,που η Ελλάς δεν επρόκειτο να γνωρίση μέχρι της εποχής του Περικλέους.Κτίζονται θέατρα εις τας αυλάς των ανακτόρων και θέατρα μο-νομαχιών,εις τα οποία άνδρες και γυναίκες εμπλέκονται εις θανάσιμον πάλην με θηρία · εκεί διασκεδάζουν κύριοι και κυρίαι,των οποίων τα πρόσωπα ζουν ακόμη απεικονισμένα εις τας τοιχογραφίας.Αι ανάγκαι πολλαπλασιάζονται,τα γούστα εξευγενίζονται και η λογοτεχνία ανθεί.Χιλιάδες βιομηχανιών επιτρέπουν εις τους πτωχούς να ευημερήσουν και προμηθεύουν ανέσεις εις τους πλουσίους.Αι βασιλικαί αίθουσαι είναι πλήρεις από γραμματείς,που καταγράφουν εμπο-ρεύματα,τα οποία διανέμονται ή παραλαμβάνονται · από καλλιτέχνας τεχνουργούντας αγάλματα,αγγεία ή τοιχογραφί-ας · από ανωτέρους κρατικούς λειτουργούς που συσκέπτονται,δικάζουν ή στέλλουν έγγραφα σφραγισμένα με τας πε-ριτέχνους σφραγίδας των,ενώ πρίγκιπες με μέσην σφηκός και αρχόντισσαι με κοσμήματα και συναρπαστικάς εξώμους εσθήτας κάθηνται εις βασιλικά συμπόσια πλησίον τραπεζών που λάμπουν από ορείχαλκον και χρυσόν.Ο 16ος και ο 15ος αιών π.Χ είναι το ζενίθ του Αιγαίου πολιτισμού,ο κλασσικός και χρυσούς αιών της Κρήτης».   

Παρουσιάζω εδώ το βιβλίο «Scripta Minoa»,όχι μόνο τον (δεύτερο) τόμο του 1952,αλλά και την αρχική έκδοση (πρώτος τόμος) του 1909.Στο παρατιθέμενο κατωτέρω pdf οι δύο τόμοι είναι ενο-ποιημένοι.Δυστυχώς,για τον Έλληνα μελετητή/αναγνώστη,πρόκειται για τα πρωτότυπα στην αγγλική γλώσσα.Αν καταφέρω να βρω τις ελληνικές μεταφράσεις,θα τις προσθέσω.


Διαβάστε – Κάντε λήψη:


Γιάννης Βασ. Πέππας, Φιλόλογος

Παρασκευή, 12 Οκτωβρίου 2018

Οι κυριότερες φιγούρες του Ελληνικού Θεάτρου Σκιών pdf

Ο μπαρμπα-Γιώργος
Μια επαρκής καταγραφή των βασικών τύπων που εμπλέκονται στις ιστορίες του "Καραγκιόζη".
Από τους πλέον αρμόδιους: το Πανελλήνιο Σωματείο Θεάτρου Σκιών και την μηνιαία ηλεκτρονική έκδοσή του "Ο Καραγκιόζης μας",περίοδος Γ΄,τ. 72,Σεπτέμβριος 2013,σελ. 22-24.



Διαβάστε - Κάντε λήψη: 

Τετάρτη, 3 Οκτωβρίου 2018

«Θα ανεχόσασταν,εσείς οι Έλληνες,Τούρκο διοικητή;»

«Θα ανεχόσασταν,εσείς οι Έλληνες, Τούρκο διοικητή;» 

  Το όνομά του είναι Λαέρτης Οικονόμου.Γεν-νήθηκε το 1978 στο χωριό Ζβεϊρέτσι,13 χλμ. έξω απ’ την Αυλώνα.Αν και αμιγώς Ελληνόφω-νο,δηλαδή Ελληνικό,το χωριό του είχε εξαιρε-θεί απ’ τον κατάλογο των 99 χαρακτηρισμέ-νων ως “μειονοτικών” χωριών της Αλβανίας. Φυσικά,δεν ήταν το μόνο.Το διπλανό χωριό,η Άρτα,5 χλμ. έξω απ’ την Αυλώνα,αμιγώς Ελλη-νικό κι αυτό,επίσης δεν είχε συμπεριληφθεί στον κατάλογο. 
Για δεκαετίες και αυτοί οι Έλληνες της Αλβανίας υπέστησαν τη Χοτζική ισοπέδωση.Η ελληνική γλώσσα τους και το ελληνικό εθνικό τους φρόνημα κάμφθηκαν,χτυπημένα συστηματικά και ανε-λέητα από την κομμουνιστική προπαγάνδα και τον εκκολαπτόμενο αλβανικό εθνικισμό.
Διαβάστε την συνέχεια πατώντας εδώ

Παρασκευή, 7 Σεπτεμβρίου 2018

Η [...] συμφωνία των Πρεσπών, Ιούνιος 2018 (ελληνικά & english) pdf

Στις 17 Ιουνίου 2018 στο παραλίμνιο χωριουδάκι Ψαρά-δες της μεγάλης Πρέσπας η κυβέρνηση Τσίπρα/Καμμέ-νου,υπό τις ευλογίες και την πίεση γεωπολιτικών δυνά-μεων,υπέγραψε με το γειτονικό πολυεθνικό κρατίδιο μιαν αμφιλεγόμενη (για την πλειονότητα του λαού μας απαρά-δεκτη) πολύπτυχη συμφωνία.Το αγγλικό κείμενο της συμφωνίας φέρει ημερομηνία 12/6,ενώ το ελληνικό (λο-γικά,η μετάφραση του πρώτου) 13/6.
Το μέλλον αυτής της μονόμπαντης συμφωνίας και οι με-σομακροχρόνιες επιπτώσεις της για την χώρα μας τυγχά-νουν ακαθόριστες,τουλάχιστον.Είναι ωφέλιμο για κάθε συνετό,υπεύθυνο Έλληνα πολίτη να γνωρίζει αυτή τη συνθήκη.Το ελληνικό (20 σελίδες) και το αγγλικό (19 σελίδες) κείμενό της εμπεριέχονται στο ακόλουθο pdf: 


Για την διαμόρφωση πληρέστερης εικόνας του θέματος θεωρώ χρήσιμη την ανάγνωση του επό-μενου: 


Πέμπτη, 23 Αυγούστου 2018

Κωνσταντίνος Ν. Σάθας, Βιογραφίαι των εν τοις γράμμασι διαλαμψάντων Ελλήνων 1453-1821, εν Αθήναις 1868 pdf



Η παρούσα ανάρτηση αποτελεί την 500ή τούτου του ιστοτόπου. Για να έχει,λοιπόν,και κάποιο εορταστικό χρώμα,επιλέγω σε αυ-τήν να παρουσιάσω ένα σπουδαίο βιβλίο του Κ. Σάθα,απαραίτη-το,εκτιμώ,σε κάθε σοβαρό Έλληνα φιλόλογο,αλλά και σε ευρει-ών αναζητήσεων ιστορικούς κι ερευνητές.
Ο ίδιος ο συγγραφέας θεωρεί ότι των 1.216 σελίδων πόνημά του επιδέχεται ...βελτιώσεων.Έχει χωρίσει τις περιεχόμενες βιογρα-φίες σε πέντε κεφάλαια,ταξινομημένα χρονολογικά.Απέφυγε να βάλει πρόσωπα απ΄ τον αιώνα του (ΙΘ΄),όπως δηλώνει,ακόμα κι αν διέθεταν επίσημη αναγνώριση.
Συνεπώς,ήταν και μετριόφρων και υπεύθυνα προσεκτικός.



Διαβάστε -Κάντε λήψη:


Γιάννης Βασ. Πέππας, Φιλόλογος - Συγγραφέας

Πέμπτη, 2 Αυγούστου 2018

Νεομάρτυρας Άγιος Γεώργιος ο εν Ιωαννίνοις [Ένας απ΄ τους τελευταίους μάρτυρες του Ελληνισμού στην τουρκοκρατούμενη Ήπειρο].


Νεομάρτυρας  Άγιος Γεώργιος  ο εν Ιωαννίνοις
[Ένας απ΄ τους τελευταίους μάρτυρες του Ελληνισμού στην τουρκοκρατούμενη Ήπειρο].
                                                
Νεομάρτυρας  Άγιος Γεώργιος  ο εν Ιωαννίνοις
Ο Νεομάρτυς Άγιος Γεώργιος ο εν Ιωαννίνοις (Άγιος Γεώργιος Γρεβενών,1808 - Ιωάννινα,17 Ιανουαρίου 1838) είναι Άγιος της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Ο Νεομάρτυρας Άγιος Γεώργιος γεννήθηκε το 1808 στον οικισμό Τσούρχλι (σημερινό Άγιος Γεώργιος Γρεβενών) του Νομού Γρεβενών. Οι γονείς του, Κωνσταντίνος και Βασιλική, ασχο-λούνταν με τη γεωργία και ήταν φτωχοί. Σε ηλικία 8 ετών έμεινε ορφανός και αναζήτησε εργασία στα Ιωάννινα. Εκεί έγινε σεϊτζής (ιπποκόμος) του Χατζή Αβδουλά, αξιωματικού του Ιμίν Πασά. Στην υπηρεσία του Χατζή Αβδουλά παρέμεινε για περίπου οκτώ χρόνια.
Το 1836, ο Γεώργιος αρραβωνιάστηκε μια νεαρή ευσεβή Γιαννιώτισσα, την Ελένη. Την ημέρα των αρραβώνων του, όμως, συκοφαντήθηκε από ένα Οθωμανό Χότζα ότι είχε εξισλαμιστεί κατά τα προηγούμενα χρόνια και επανήλθε στην ορθόδοξη πίστη. Όταν ρωτήθηκε στο δικαστήριο ο Γεώρ-γιος, χωρίς φόβο ομολόγησε ότι γεννήθηκε από χριστιανούς γονείς και ότι παρέμεινε χριστιανός καθ΄ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Η ακρίβεια των λόγων του πιστοποιήθηκε και από το γεγονός ότι ήταν απερίτμητος και τελικά αφέθηκε ελεύθερος.
Δεν είναι εντελώς ξεκάθαρο πότε νυμφεύτηκε. Πιθανότερες ημερομηνίες είναι ο Αύγουστος του 1836 ή ανήμερα της γιορτής του Αγίου Δημητρίου του ίδιου έτους, δηλαδή 26 Οκτωβρίου 1836, ενώ κάποιοι υποστηρίζουν ότι παντρεύτηκε τον Ιανουάριο του 1837.
Το 1837 προσλήφθηκε ως ιπποκόμος στον Μουσελίμη των Φιλιατών, από όπου επέστρεψε στα Ιωάννινα το Δεκέμβρη του ίδιου έτους για τη γέννηση και τη βάφτιση του γιου του. Εκεί, στις 12 Ιανουαρίου 1838, ημέρα Τετάρτη, ο ίδιος Χότζας τον συκοφάντησε και πάλι ότι ευτελίζει τη μου-σουλμανική πίστη, κατηγορώντας τον ότι ενώ προηγουμένως ήταν Οθωμανός, τώρα είναι Χριστια-νός, παντρεμένος με Χριστιανή και ότι βάφτισε και το παιδί του χριστιανό.
Αφού τον συνέλαβαν, τον έκλεισαν στη φυλακή και τον πίεζαν να αλλαξοπιστήσει. Εκείνος όμως παρέμεινε αμετάπειστος, ομολογώντας ακατάπαυστα τη χριστιανική του πίστη. Ο κλήρος και ο λαός των Ιωαννίνων μάταια προσπάθησαν να προλάβουν την άδικη απόφαση του Τούρκου δικαστή κατά του Γεώργιου. Ο μητροπολίτης Ιωαννίνων, Ιωακείμ ο Χίος, μόλις πληροφορήθηκε τα γεγονότα, πήγε στο δικαστήριο για να υπερασπιστεί το Γεώργιο, αλλά ενώ προέβαλε σοβαρά επιχειρήματα, κανένα από αυτά δεν έγινε αποδεκτό. Την επόμενη μέρα, στο δικαστήριο, προσπάθησαν να πείσουν το Γεώργιο να αλλαξοπιστήσει, προτείνοντάς του σημαντικές θέσεις και αξιώματα. Εκείνος εμμένει στην πίστη του ομολογώντας για ακόμα μια φορά: "Χριστιανός είμαι". Έτσι, το μαρτύριο αρχίζει.
Τον μαστιγώνουν ανελέητα, τον καίνε με βραστό λάδι και κερί, του τρυπούν τα νύχια με ακίδες, βάζουν βαριά πέτρα στο στήθος του, την οποία μόλις και μετά βίας σηκώνουν είκοσι άνδρες. Ο Γεώργιος υπομένει γενναία λέγοντας με απλότητα: «Είμαι Χριστιανός και Χριστιανός θα πεθά-νω».
Την Δευτέρα 17 Ιανουαρίου 1838, ανήμερα της γιορτής του Αγίου Αντωνίου, ο Άγιος απαγχονίστηκε. Το ιερό λείψανό του παρέμεινε κρεμασμένο μέχρι τις 19 Ιανουαρίου, διάστημα κατά το οποίο παρα-τηρήθηκαν πολλά θαυμαστά σημεία της αγιότητάς του. Ήδη από το βράδυ της Δευτέρας, 17 Ια-νουαρίου, ένα φως κατέβαινε από τον ουρανό και στεφάνωνε το κεφάλι του Νεομάρτυρα. Το φως αυτό εμφανιζόταν κάθε βράδυ για όλο το τριήμερο κατά το οποίο ο Νεομάρτυρας Γεώργιος παρέ-μεινε απαγχονισμένος. Κατόπιν το σκήνωμά του αγοράστηκε με αντίτιμο 300 γρόσια, καθώς φαίνεται από το κατάστιχο της Μητρόπολης των Ιωαννίνων, και ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων, Ιωακείμ ο Χίος, συμπαραστατούμενος από τους Μητροπολίτες Γρεβενών και Άρτης, ενταφίασε το Νεομάρτυρα με τιμές στη δυτική πύλη του ιερού βήματος του μητροπολιτικού ναού του Αγίου Αθανασίου. Το μαρτύριο και την ταφή του Γεώργιου ακολούθησαν πλήθος θαυμάτων, αδιάψευστα πειστήρια της αγιότητάς του.
Στις 25 Οκτωβρίου 1971 έγινε η ανακομιδή των ιερών λειψάνων του, τα οποία εναποτέθηκαν στο ομώνυμο ναό των Ιωαννίνων, στην Πλατεία Πάργης. Ιερός ναός αφιερωμένος στη μνήμη του Αγίου υπάρχει και στη γενέτειρά του, Άγιο Γεώργιο Γρεβενών, όπου φυλάσσεται τμήμα το ιερού του λει-ψάνου.
Η μνήμη του τιμάται στις 17 Ιανουαρίου και αποτελεί τον πολιούχο Άγιο της πόλης των Ιωαννίνων και της γενέτειράς του, του χωριού Άγιος Γεώργιος Γρεβενών. Τέλος, ο Άγιος τιμάται ιδιαίτερα και στο χωριό Αργυρό Πηγάδι Αιτωλοακαρνανίας, όπου υπάρχει ο ομώνυμος πεντάτρουλος ναός, ο οποίος είναι ο πρώτος ναός που χτίστηκε προς τιμήν του το 1847, δηλαδή μόλις 9 χρόνια μετά το μαρτύριό του.

Υμνολογία

Απολυτίκιον
Ἦχος πλ. α'. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Τν πανεύφημον Μάρτυν Χριστο Γεώργιον, ωαννίνων τ κλέος κα πολιοχον λαμπρόν, ν δας πνευματικας νευφημήσωμεν· τι νήθλησε στερρς, κα κατήνεγκεν χθρόν, το Πνεύματος τ δυνάμει· κα νν παύστως πρεσβεύει, λεηθναι τς ψυχς μν.

ή όπως ψάλλεται στη γενέτειρά του:
Τν πανεύφημον Μάρτυν Χριστο Γεώργιον, Τσουρχλιωτών τ κλέος κα πολιοχον λαμπρόν, ν δας πνευματικας νευφημήσωμεν· τι νήθλησε στερρς, κα κατήνεγκεν χθρόν, το Πνεύματος τ δυνάμει· κα νν παύστως πρεσβεύει, λεηθναι τς ψυχς μν.
                                              

Τετάρτη, 25 Ιουλίου 2018

Ο Μ. Καραγάτσης και ο Βασίλης Λάσκος

Πρόκειται για μια διττή,θα έλεγα,προσέγγιση φυσιογνωμίας: τόσο του Καραγάτση όσο και του Β.Λάσκου.Ο συγγραφέας Δημ. Α.Κράνης,χωρίς τις βαριές πελαγοδρομίες του τυπικού φιλολογικού λόγου επιχειρεί να δώσει τη συγγραφική οπτική του Μ. Καραγάτση,αλλά και την αντισυμβατική,ανορθόδοξη προσωπικότητα του Β. Λάσκου με επικέντρωση στην ουσία,με λιτή πένα,χωρίς άσκοπες επεκτάσεις,στις οποίες αρέσκεται και καταφεύγει η τρέχουσα,αυτοεπιβεβαιούμενη εν πολλοίς,ναρ-κισσιστική κριτική γραφή.
Σεβόμενος το πνεύμα του κ. Κράνη δεν θα πω άλλα.
Η περιεκτική ανάλυση δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΕΝΔΟΧΩ-ΡΑ,τ. 107,Μάρτιος 2018,Αλεξανδρούπολη,σσ. 51-56.

Διαβάστε - Κάντε λήψη: 



Γιάννης Βασ. Πέππας

Τετάρτη, 18 Ιουλίου 2018

ΛΕΞΙΚΟΝ των ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΩΝ, ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ και ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ (1837) pdf


ΛΕΞΙΚΟΝ των ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΩΝ, ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ και ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ (1837) 

Το 1835 επανεκδόθηκε στην Βιέννη το λεξικό της Ελληνικής Γλώσσης του Άνθιμου Γαζή. Κατελάμβανε τρείς τόμους και είχε επιμεληθεί από τον Κων/νο Γκαρμπολά και τον Χριστόδουλο Ματακίδη.
Σίγουρα, το λεξικό αυτό αποτελεί μια σπουδαία υποστήριξη στον κάθε απαιτητικό χρήστη της ελ-ληνικής γλώσσας,σε συγγραφείς και μελετητές/αναλυτές του ελληνικού λόγου όλων των χρονικών περιόδων του.
Δύο χρόνια μετά, πάλι στην Βιέννη, στο τυπογρα-φείο του Αντωνίου Μπενκότ, υπό την επιμέλεια του Νικολάου Λωρέντη, απομονώθηκαν από αυτό το λεξικό τα κύρια ονόματα που σχετίζονταν με μυθολογία,ιστορία και γεωγραφία σ΄ ένα ξεχωρι-στό επίτομο λεξικό.
Αυτό παρουσιάζω εδώ προς βοήθεια όσων αναζη-τούν ιδιαίτερες συγκεκριμένες πληροφορίες.

Κάντε λήψη:


Γιάννης Βασ. Πέππας

Κυριακή, 15 Ιουλίου 2018

"Να μας κουρέψεις κουρουμπέτσι..."

Γιώργος Αδάμης

"Να μας κουρέψεις κουρουμπέτσι..."

Όταν ήμασταν μικροί,μας έστελναν οι πατεράδες μας στον κουρέα του Βαρνάβα να μας κουρέψει.
«Θείε Γιώργο»,πηγαίναμε και του λέγαμε,«ο μπαμπάς είπε να με κουρέψεις κουρουμπέτσι και θα ΄ρθει μετά να σε πληρώσει».
Κουρουμπέτσι στα αρβανίτικα σήμαινε "γουλί". Αφήναμε και μία τούφα πάνω απ΄ το μέτωπο,στη μέση. Όλοι το ίδιο κούρεμα!
Το κουρείο του «θείου Γιώργου»,του Γιώργου Αδά-μη,ήταν δίπλα στην πλατεία του χωριού,πίσω από το καφενείο του Κώστα Δήμα (Χιώτη).Εκεί υπήρχε το δίπατο σπίτι της Σοφίας Σπυροπούλου,ένα από τα γνωστά τυπικά παλιά δίπατα σπίτια,που από πάνω έμεναν οι άνθρωποι και από κάτω ήταν ο στάβλος για τα ζώα.
Τη θεια-Σοφία τη φωνάζαμε Τσοφί (η Σοφία στα αρβανίτικα) του κλητήρα,προφανώς επειδή ο πατέρας της θα ήταν παλιά κλητήρας στην κοινότητα του Βαρνάβα.Η θεια-Σοφία πρέπει να ήταν θεία του κουρέα μας,αδερφή του πατέρα του ή κάτι τέτοιο.Είχε παντρευτεί στα νιάτα της κάποιον Σπυρόπουλο,όχι Βαρναβιώτη,ο οποίος πέθανε ή χωρί-σανε˙ πάντως,απ΄ όταν ήμουνα πιτσιρίκι,δεν τον είχα δει ποτέ.Σίγουρα η θεια-Σοφία έμεινε λίγο παντρεμένη και δεν απόκτησε παιδιά.Στα τριήμερα πανηγύρια του χωριού (29 Ιουνίου,των αγίων Πέτρου και Παύλου) ερχόταν ένας ανιψιός της απ΄ το σόι του άντρα της,ο Ζήσης,με την «ρουλέτα»,όπως τη λέγαμε.Ένα μακρόστενο τραπέζι που απλω-νόταν πάνω του πράσινη τσόχα με τους μονοψήφιους αριθμούς και δυο άλλα σύμβολα. Υπήρχε και μια μικρή σφαίρα που έφερε πάνω της τους αριθμούς απ΄ το 0 ως το 9, τα δύο σύμβολα και κάτι άλλα «της μπάνκας».Πόνταραν οι ενδιαφερόμενοι χρηματικά πο-σά στην επιλογή τους ή στο χρώμα (άσπρο ή μαύρο).Έριχνε κάποιος τη σφαίρα πάνω στην τσόχα κι αν ερχόταν σημείο με ποντάρισμα πάνω του,ο παίκτης κέρδιζε το πολλα-πλάσιο που ΄χε συμφωνήσει με τον Ζήση.Όποιος είχε ποντάρει στο χρώμα και του ερχό-ταν, κέρδιζε τα διπλάσια.Αν ερχόταν «μπάνκα»,μάζευε όλο το χρήμα ο Ζήσης.Ένα μικρό, υπαίθριο κινητό καζίνο! Έσβησαν τα πανηγύρια,χάθηκε κι ο Ζήσης…
Ο όροφος του σπιτιού της θεια-Σοφίας διέθετε μια μεγάλη βεράντα,η οποία αποτελούσε το ταβάνι του κουρείου.Ένας μακρουλός χώρος με φαρδύ παράθυρο,έναν πάγκο με πλάτη καλυμμένος με κόκκινη φορμάικα για τους πελάτες,δύο μεγάλους καθρέφτες και όλα τα σύνεργα της κουρευτικής και της ξυριστικής τέχνης που κοσμούσαν τα παραδο-σιακά μπαρμπέρικα.
Κουρέας ήταν και ο πατέρας του μπάρμπα Γιώργου,Τσίρλας στο παρατσούκλι.Αδάμης όμως,ήταν και ο άλλος παλιός κουρέας του χωριού,ο Αδάμ Αδάμης.Το μονόχωρο κου-ρείο του ήταν κάτω από το καφενείο/παντοπωλείο του Σαράντη Ηλία,δίπλα από το σημε-ρινό μανάβικο της Δροσούλας Λέπουρη.Ο Αδάμ και ο Τσίρλας πρέπει να ήταν αδέρφια, γιατί είχαν κοινό μαχαλά,κάτω από το σχολείο του χωριού.Από τα πολλά παιδιά του Αδάμ Αδάμη μόνο μία κόρη του,η Παρασκευή,παντρεύτηκε στον Βαρνάβα (τον Πέτρο Λέπουρη).Δεν γνωρίζω αν απ΄ τους γιους του ανακυκλώθηκε αυτό το χαρακτηριστικό ονοματεπώνυμο (Αδάμ Αδάμης),που φανερώνει πώς προέκυψε το γνωστό αρβανίτικο επίθετο (Αδάμης → Δεδαδάμης, Κωτσαδάμ, Κολλιαδάμης κ.ά.).
Ο Γιώργος Αδάμης έμαθε την τέχνη και στους γιους του,τον Θανάση και τον Ηλία.Όταν ο μεγάλος γιος,ο Θανάσης,πήγαινε έκτη Δημοτικού υπήρχε ένας φωτισμένος δάσκαλος (Αυγερινό,θαρρώ,τον λέγανε) στο χωριό που μέσα σε όλα μάθαινε στους μαθητές του και Κεραμική.Πήγαιναν στο Μορτίρι (τη δεύτερη φυσική βρύση του χωριού,στο ΒΑ άκρο του,κάτω απ΄ το παλιό εκκλησάκι της Αγίας Κυριακής.Κάπου στα 1920-25 ο Δήμος Μα-ραθώνα,όπου υπαγόταν διοικητικά τότε ο Βαρνάβας,οργάνωσε λειτουργικά την πηγή με μία θαυμάσια κατασκευή από πέτρα και μάρμαρο.Κατέβαινες δέκα περίπου σκαλιά για να φτάσεις στον σωλήνα με το τρεχούμενο νερό,εντοιχισμένο σε καλαίσθητη λευκή επι-φάνεια.Πάνω,μέσα σε οργιώδη βλάστηση,υπήρχε μεγάλος πέτρινος πάγκος να ξαποσταί-νει ο κόσμος που δροσιζόταν.Πιο δίπλα βρισκόταν θηριώδες μαγγάνι που δυνάμωνε τη ροή του νερού στα παρακείμενα περιβόλια.Έως το 1972 σχεδόν δεν υπήρχε δίκτυο ύ-δρευσης στον Βαρνάβα.Κάθε σπιτικό κουβαλούσε το χρειαζούμενο νερό από την,υπάρ-χουσα και σήμερα,βασική βρύση του χωριού με δοχεία φορτωμένα σε ζώα,γαϊδούρια και μουλάρια.Τα σκαλιά στο Μορτίρι δεν επέτρεπαν την προσέγγιση ζώων κι έτσι αυτή η πη-γή ήταν παραγκωνισμένη.Κάπου στο 1985,επί προεδρίας Γιάννη Τσουτσάνη,το Μορτίρι καταστράφηκε,ισοπεδώθηκε… Ολοσχερώς.Χτίστηκε στην ίδια θέση ένας άχαρος,εξαμ-βλωματικός θάλαμος για ένα περιφερειακό αντλιοστάσιο,κάτι τέτοιο.Την ίδια εποχή,με ανάλογο ξέφρενο ζήλο,αλλοιώθηκαν βάναυσα η πηγή Ντόρμπερι στην παραλία του Βαρ-νάβα,ο Άγιος Γεώργιος,γκρεμίστηκε το παλιό κοινοτικό πλυσταριό.Λαογραφικά ενθυμή-ματα και πλούτος παράδοσης υπέκυψαν αστραπιαία στο οξύ χτύπημα της ασυγκράτητης αμορφωσιάς και της αχαλιναγώγητης αξεστοσύνης.Περιρρέουσα φημολογία συνάμα,διέ-σπειρε ότι οι μη αναστρέψιμες επεμβάσεις συνδέονταν με αναζήτηση Εγγλέζικων λιρών επί Κατοχής.Διαδόσεις κακεντρεχείς υποθέτω.Το μαγγάνι που προανέφερα διετηρείτο α-τόφιο ως το 2003.Έκτοτε,αγνοώ την τύχη του…) που αφθονούσε ο φυσικός πηλός,κουβα-λούσαν ποσότητες στο σχολείο και επιδίδονταν σε διάφορες κατασκευές.Ο Θανάσης απο-δείχτηκε μεγάλο ταλέντο στις μικρές προτομές.
Έτσι,σύντομα,στον πάγκο του κουρείου μπήκαν πήλινες προτομές του Κολοκοτρώνη,του Μπότσαρη και του Καραϊσκάκη.Αργότερα,ο Θανάσης τις λουστράρισε μ΄ ένα λευκό επί-χρισμα και ήταν αληθινά διαμάντια λαϊκής δημιουργίας.
Κάπου στην δεκαετία του 1980 η Σοφία Σπυροπούλου,γριά γυναίκα ήδη,πέθανε.Ο Γιώργος Αδάμης,που ήταν κληρονόμος της,γκρέμισε όλο το μαχαλά της,πάει και το πα-λιό κουρείο.Στη νέα οικοδομή που ανήγειρε φρόντισε να διατηρήσει ένα μικρό χώρο ως κουρείο που το λειτουργούσε όσο κρατούσαν τα πόδια του.Ο «θείος Γιώργος» (Γιώργος Α-δάμης ή Μάντζης στο παρατσούκλι) έφυγε στις 7 Μαρτίου 2018, 89 χρονών.Κόπηκε άλ-λο ένα τριαντάφυλλο απ΄ τον μυρωδάτο κήπο των παιδικών μας αναμνήσεων!
Οι γιοι του δε,στράφηκαν σε άλλες επαγγελματικές ασχολίες και με το θάνατο του Γιώρ-γου Αδάμη από τη μακρά μπαρμπέρικη παράδοση των Αδαμαίων στον Βαρνάβα δεν α-πέμεινε τίποτα.

Ε τ υ μ ο λ ο γ ί α

Η σύνθετη λέξη κουρουμπέτσι παράγεται κατά πρώτον απ΄ το ρήμα της αρχαίας κείρω=κόβω τα μαλλιά (ως το δέρμα),ξυρίζω,αποκόπτω,αποτέμνω, θερίζω.Το "γουλί" στα αρχαία λεγόταν: εν χρω κε-καρμένω=ως το δέρμα κούρεμα.Απ΄ το κείρω προέρχονται ακόμα: κέρμα,κορμός,κουρά,κούρος κ.ά.Να σταθώ ιδιαίτερα στο ουσιαστικό η κου-ρίς=το ξυράφι και στο επίρρημα κουρίξ=από τα μαλλιά,αλλά και: νεανικώς.Το κείρω στα αρβανί-τικα έγινε κορ και χρησιμοποιείται με την έννοια κόβω ως/από τη ρίζα,θερίζω.
Αφού διασαφηνίσαμε με βεβαιότητα το πρώτο συνθετικό (κουρ-) της λέξης,ας στραφούμε και στο δεύτερο (-ουμπέτσι) μην ξεχνώντας ότι κατά την σύνθεση επιτελούνται πάθη φθόγγων (συμφώνων και φωνηέντων),αλλοιώσεις τους και ενδεχομένως επανασυστάσεις συλλαβών.Κατά το λεξικό Μπαμπινιώτη (σελ. 435) γουλί (< μεσν. γουλίν < αγλίον υποκ. του αρχαίου άγλις=σκελίδα σκόρδου,που συνδέεται με το συνώνυμο γέλγις,βλ. και γάγγλιον) έφτασε να σημαίνει βλαστάρι,μί-σχος,σκελίδα κι ονομάστηκε έτσι το ως το δέρμα κούρεμα,επειδή αποκάλυπτε τα γουλιά των τριχών,τις εκβλαστήσεις τους δηλαδή.
Αναζητάμε,επομένως,ως δεύτερο συνθετικό ένα επίθετο που να προσδίδει στην κουρά,στο κούρεμα τα χαρακτηριστικά της μονιμότητας,της διάρκειας,της καθολικότητας κι ό,τι εννοούμε λέγοντας γερό κούρεμα.Βέβαια,επειδή οι τρίχες,τα μαλλιά μεγαλώνουν,μακραί-νουν οι ιδιότητες αυτές νοούνται σχετικά.Το επίθετο αυτό είναι το: έμπεδος (ο,η),απα-ντώμενο,διγενές πάλι,και εμπεδής.Η αρχική σημασία του (εν + πέδον) αφορούσε χώρο, τόπο: αυτός που στέκεται σταθερά στη γη,στερεωμένος,θεμελιωμένος,ριζωμένος,ακλόνη-τος,άσειστος.Γρήγορα έλαβε και χρονική διάσταση: αδιάλειπτος,διαρκής,συνεχής,αδιά-κοπος,αλλά και: αμετάτρεπτος,σταθερός,αναλλοίωτος.Το ρήμα: εμπεδόω και το επίρ-ρημα: έμπεδα ή έμπεδον (συνήθη στον Όμηρο) ή μεταγενέστερα εμπέδως=στερεά,βέ-βαια,επίμονα.Με την έννοια της σταθερότητας,βεβαιότητας η λέξη συντίθεται σε πολλά παράγωγα (εμπεδόμυθος,εμπεδόμητις,εμπεδόκυκλος κ.ά.).Σήμερα,το εμπεδώνω χρη-σιμοποιείται για να δηλώσει εδραίωση αντίληψης,καταστάλαξη γνώσης κ.ά.τ.
Επομένως:
κουρά + εμπεδής,
το σταθερό (=ολικό,πλήρες),σίγουρο (=ικανό,γερό),διαρκές (=με εύρος χρόνου) κούρεμα.
Η επίταξη του επιθέτου και εδώ δυναμώνει την πάγια θέση μου ότι τα αρβανίτικα απο-τελούν πρώιμο τοπικό (της Ηπείρου) μόρφωμα της αρχαίας Ελληνικής.Η εξέλιξη της γλώσσας οδήγησε στην ορθολογική πρόταξη του επιθέτου.Το όνομα αρβανίτικα προέκυ-ψε κάπου μετά τον 3ο μ.Χ. αι.,όπως αναλύω εκτενώς σε άλλα σημεία τούτου του ιστοχώ-ρου.
κουρά + εμπεδής
(1.Με συναίρεση α + ε = ου)
κουρουμπεδής
(2.Με αποβολή του η της κατάληξης [εκτράχυνση],
3.μετατροπή του δ στο αντίστοιχο ψιλό [τ]
4.αναβίβαση τόνου & ανάπτυξη ευφωνικού τελικού ι) → κουρουμπέτσι

Η παραπάνω,προφανής για κάθε φιλόλογο,ανάλυση της συνθετικής παραγωγής εκτιμώ ότι προσφέρει άρτια γλωσσολογική εικόνα για την συγκεκριμένη λέξη.Κουρά,κουρέας, κούρεμα,κουρουμπέτσι,όλα ένα! Ελληνικά και αρβανίτικα το ίδιο πράμα! Κι έρχονται μετά τα γιουσουφάκια της μειοδοσίας,οι σύγχρονοι πηλιογούσηδες να εκτίθενται ανοη-τεύοντας περί δήθεν αλλοεθνίας των παλιότερα αρβανιτοφώνων Ελλήνων.

Γιάννης Βασ. Πέππας,Φιλόλογος - Συγγραφέας