Γεννήθηκε το 1942.Αριστούχος της Δραματικής Σχολής του
Εθνικού Θεάτρου,όπου διδάχτηκε το θέατρο από σπουδαίους δασκάλους: Κατίνα
Παξινού,Άννα Συνοδινού,Θάνο Κωτσόπουλο, Δημ. Μυράτ,Λυκούργο Καλλέργη,Ελένη
Χαλ- κούση,Αλέξη Σολωμό κά.Παράλληλα σπούδα- σε κλασσικό τραγούδι στο Ωδείο
Αθηνών.Μα- θήτρια ακόμη,παίρνει μέρος σε Φεστιβάλ Α- παγγελίας Ποίησης στο Παρίσι,όπου
βραβεύε- ται και κηρύσσεται Επίτιμος Δημότης Παρισιού. Τελειώνοντας τη Σχολή του
Εθνικού Θεάτρου, πρωταγωνιστεί δίπλα στο Βασίλη Διαμαντόπουλο και τη Μαρία
Αλκαίου στα έργα: Μια Γυναίκα χωρίς σημασία του Όσκαρ Ουάιλντ, Τα δέντρα
πεθαίνουν όρθια του Κασσόνα, Τίνος είναι ο Μπίμπης του Λετράζ, Το έμπα και το
έβγα του Κόσμου, των Β. Γκούφα και Β. Ανδρεόπουλου, Αθάνατη Πολυαγαπημένη του
Γ. Ρούσσου, και το 1966 δίπλα στο Μάνο Κατράκη στα έργα Καπετάν Μιχάλης του Ν.
Καζαντζάκη και Ο άνθρωπος-αυτό το παράξενο ζώο του Α. Τσέχωφ, σε σκηνοθεσία Μ.
Κατράκη.Από κει και πέρα συνεργάζεται με πολύ σπουδαίους ηθοποιούς,σε σημαντικά
έργα ελλήνων και ξένων συγγραφέων,υπογεγραμμένα από τους μεγαλύτερους
σκηνοθέτες.Αναφέ- ρουμε ενδεικτικά: Μια Ιταλίδα από την Κυψέλη των
Τσιφόρου-Βασιλειάδη σε σκηνοθεσία Δημ. Νικολαϊδη, Δώδεκα μήνες καλοκαίρι σε
σκηνοθεσία Κ. Μιχαηλίδη, Εδώ Ντόιτσε Βέλλε των Πυ- θαγόρα-Φιλιππούλη σε σκηνοθεσία
Δημ. Νικολαΐδη, Αχ αυτή η γυναίκα μου των Βασιλειάδη-Νικολαΐδη σε σκηνοθεσία
Μιχαήλ Παπανικολάου, Οκτώ γυναίκες κατηγορούνται σε σκηνοθεσία Κ.
Ασημακόπουλου, Ο αγαπητικός της βοσκοπούλας, σε σκηνοθεσία Δ. Νικολαΐδη, La
mama του Αντρέ Ρουσέλ, Χαμάμ Γυναικών σε σκηνοθεσία Γ. Διαμαντόπουλου,
Τριαντάφυλλο στο στήθος του Τένεσσι Ουίλλιαμς σε σκηνοθεσία Κώστα Μπάκα, Η
κυρία του Κυρίου των Τσιφόρου-Βασιλειάδη, Καινούργια σελίδα του Νηλ Σάιμον
σκηνοθεσία Γ. Διαμαντόπουλου, Κραυγή γυναικών-Αποσπά- σματα ελληνικής Τραγωδίας
και μουσικών θεατρικών δρώμενων, σε σκηνοθεσία Βασ. Μπουντούρη, Μήδεια του
Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Ν. Παροίκου στο Ηρώδειο και σε Φεστιβάλ σε όλη την
Ελλάδα, Η νύχτα της Άλωσης με το Ηπειρώτικο Θέατρο σε Φεστιβάλ της Ελλάδας, σε
σκηνοθεσία Θ Ζήκα, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος του Θ. Ζήκα σε σκηνοθεσία Θ. Ζήκα,
Συγγνώμη μαμά του Γ. Βασι- λειάδη.
Έκανε περιοδείες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.Πήρε μέρος
στο Διεθνές Φεστιβάλ «Η Νύχτα των Ποιητών»,με αποσπάσματα από μονολόγους
Αρχαίας Τραγωδίας (Μήδεια,Ηλέκτρα,Αντιγόνη) με τίτλο Τις δε Βίος, σε σκηνοθεσία
Κώστα Μπάκα,στη Σαρδηνία,όπου και τιμήθηκε με το Πρώτο Θε- ατρικό Βραβείο
Ερμηνείας.
Παίρνει μέρος σε πολλές κινηματογραφικές ταινίες.Παραθέτουμε ενδεικτικά: Μας κρύβουν τον ήλιο,σκηνοθεσία
Θ. Σαντάς, Χωρίσαμε ένα δειλινό,σκηνοθεσία Γ. Πετρίδης, Ο μπαμπάς μου ο Τεντυ
μπόυς,σκηνοθεσία Χρ Κυριακόπουλος, Μια Ιταλίδα απ’ την Κυψέλη, Η θυσία μιας
γυναίκας, σκηνοθεσία Τασόπουλου, Ένας τρελός-τρελός αεροπειρατής,σκηνοθεσία Κ.
Καραγιάννη, Τα σύνο- ρα της προδοσίας,σκηνοθεσία Δ. Δαδήρα, Ένας υπέροχος
άνθρωπος,σκηνοθεσία Τζακ Κρίστιαν, Ο αετός των σκλαβωμένων,σκηνοθεσία
Τεγόπουλος, Με τη λάμψη στα μάτια,σκηνοθεσία Π. Γλυκο- φρύδη, Παύλος Μελάς,σκηνοθεσία Φ. Φυλαχτού, Άντε γεια (Α΄ βραβείο γυναικείας ερμηνείας),σκη- νοθεσία
Γ. Τσεμπερόπουλου, Κτήμα Αρμονία,σκηνοθεσία Ν. Σπανού, Τεστοστερόνη,σκηνοθεσία Γ. Πανουσόπουλου, κά.
Στην τηλεόραση πρωταγωνιστεί σε πολλές σειρές: Ένα
υπέροχο ζευγάρι, σκηνοθεσία Π. Βασιλειάδη, Κεκλεισμένων των θυρών, του Θ.
Σαντά, Πατούχας του Κονδυλάκη,σκηνοθεσία Αλέξη Δαμιανού, Εκείνες κι εγώ,του
Αλ. Σακελλάριου, Ανατολικός Άνεμος του Θ. Σκρουμπέλου,σκηνοθεσία Μ. Ρε- τσίλα,
Όταν ήμουν δάσκαλος,του Κονδυλάκη,σκηνοθεσία Γ. Μυλωνά, Ψίθυροι καρδιάς,του
Μανού- σου Μανουσάκη κ. ά.
Θέατρο στην τηλεόραση έκανε: Τρισεύγενη,σκηνοθεσία Γρ.
Γρηγορίου, Μονόπρακτα του Τσέχωφ και Μονόπρακτα του Λόρκα σε σκηνοθεσία Μ.
Λυγίζου, Μήδεια του Ευριπίδη,σκηνοθεσία Ν. Πα- ροίκου.
Στο ραδιόφωνο έπαιξε σε πλήθος θεατρικά έργα στην εκπομπή
Θέατρο στο Ραδιόφωνο, και έλαβε μέρος σε πολλές εκπομπές.
Ήταν επί 17 χρόνια παντρεμένη με τον επίσης ηθοποιό
Θόδωρο Κατσαδράμη με τον οποίο απέκτησε έναν γιο.
Θρηνεί την Καίτη Παπανίκα το Μενίδι
Τη μεγάλη ηθοποιό Καίτη Παπανίκα θρηνεί το Μενίδι.Έφυγε
το μεσημέρι της Δευτέρας 12 Ιουνίου 2017,νικημένη από την επάρατη νόσο.
Η εκλιπούσα υπήρξε μια από τις καλύτερες Ελληνίδες
ηθοποιούς και η μεγαλύτερη καλλιτέχνιδα που έχει αναδείξει η πόλη.
Με πληθώρα σημαντικών ρόλων στο ενεργητικό της έδειξε από
πολύ νεαρή ηλικία ότιδιαθέτει πλούσιοταλέντο.Παράλληλα ασχο-λήθηκε με τα κοινά
και διετέλεσε ΑντιδήμαρχοςΝέαςΦιλαδελ-φείας.
Δείτε
το βιογραφικό της:
Οι γονείς της ήταν από τις Αχαρνές (Μενίδι) Αττικής.Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και αποφοίτησε με Άριστα.Διδάχτηκε την υποκριτική από σημαντικούς δασκάλους όπως την Κατίνα Παξινού,την
Άννα Συνοδινού,τον Θάνο Κωτσόπουλο,τον Δημήτρη Μυράτ,τον Λυκούργο Καλλέργη,την
Ελένη Χαλ-κούση και τον Αλέξη Σολωμό.Παράλληλα σπούδασε κλασσικό τραγούδι στοωδείο Αθηνών.Μα-θήτρια ακόμη πήρε μέρος σε φεστιβάλ απαγγελίας ποίησης στο
Παρίσι,βραβεύτηκε και κηρύχθηκε επίτιμος δημότης.
Πρωτοεμφανίστηκε στη σκηνή το 1964 στο έργο ''Υπόγειο της
Λέλας'' του Β. Ιμπροχώρη στο Θέατρο Αττικόν.Στη
συνέχεια συνεργάστηκε με θιάσους γνωστών πρωταγωνιστών και διακρίθηκε στην
πρόζα και την επιθεώρηση.Στον κινηματογράφο ξεκίνησε το 1963 με την ταινία
''Μας κρύβουν τον Ήλιο'' και το 1968 ήταν σταθμός για την καριέρα της όπου και
έγινε περισσότερο γνωστή όταν ''έπαιξε'' στην ταινία ''Μια Ιταλίδα από την
Κυψέλη''.
Μέχρι σήμερα είχε λάβει μέρος σε περισσότερες από 50
ταινίες,δράματα,κωμωδίες και περιπέτειες και έχει τιμηθεί με το κρατικό
βραβείο Α' Γυναικείου ρόλου το 1990 για την ερμηνεία της στην ταινία ''Άντε
Γεια'' του Γ. Τσεμπερόπουλου,ενώ έχει ''παίξει'' και σε αρκετές τηλεοπτικές
σειρές.Η ηθο-ποιός,η οποία ξεχώριζε για το ήθος της,την καλοσύνη και τις
προοδευτικές ιδέες της,πήρε την α-πόφαση να προσφέρει τον μισθό της σε άπορες
οικογένειες.Ο προβληματισμός για τα κοινά την οδήγησε στη θέση της δημοτικής
συμβούλου στη Νέα Φιλαδέλφεια.Ως αντιπρόεδρος στον τομέα του Πολιτισμού και του
Αθλητισμού έριξε στο τραπέζι μια ρηξικέλευθη πρόταση,συγκεκριμένα να δίνει το
μισθό της από το δημοτικό συμβούλιο (600 ευρώ) σε οικογένειες που έχουν
πραγματική ανάγκη από χρήματα για να επιβιώσουν.
Υπήρξε σύζυγος του γνωστού ηθοποιού Θεόδωρου Κατσαδράμη.Η
Καίτη Παπανίκα ήταν δασκάλα στη Σχολή Υποκριτικής του Αντώνη Ανδριόπουλου.
Στις 08/02/2015 ανακηρύχθηκε ομόφωνα Επίτιμο Μέλος της
Φιλότεχνης Λέσχης Αχαρνών (Με-νιδίου). menidiatis.blogspot.gr,Δευτέρα, 12 Ιουνίου 2017.
Να,και μια θαυμάσια ταινία που πρωταγωνιστούσε η Καίτη Παπανίκα. "Άντε γεια" (1992) του Γιώργου Τσεμπερόπουλου. Για να την δείτε,πατήστε εδώ
Το 2001 η εφημερίδα Καθημερινή την πρώ- τη Κυριακή κάθε μήνα συνόδευε την έκδοσή της με ένα θαυμάσιο,καλοδουλεμένο ένθετο αφιερωμένο στον εκάστοτε μήνα.Σφαιρική, πολύπλευρη θεώρηση,ποιοτική γραφή,πλού- σιο (αρχειακής χρησιμότητας) τελικό αποτέ- λεσμα. Και τα 12 εξαιρετικά τεύχη παρουσιάζονται/προσφέρονται συγκεντρωμένα,ακολούθως,για τους ρέκτες ερευνητές,τους συλλέκτες,αλλά και τους απαιτητικούς αναγνώστες.
Όποιος περιπλανιέται στο διαδίκτυο,αυτό το χαώδες σύστημα διακίνησης πληροφοριών, "πληροφοριών" και πλύσης εγκεφάλου,θα γνωρίζει καλά ότι έχουν μεταφερθεί σε αυτό βασικοί μηχανισμοί χειραγώγησης και υποβο- λής πεποιθήσεων.Βασικός στόχος η πολιτική διάπλαση του νέου,αφασιακού δουλοπάροι- κου. Η ανθελληνική προπαγάνδα,για να περιοριστούμε στο θέμα μας,καλπάζει.Οι αιχμές της: -Υποβάθμιση της Ελληνικής γλώσσας -Διαστρέβλωση της Ιστορίας και υπονόμευση της συλλογικής εθνικής μνήμης -Χλευασμός της Χριστιανορθοδοξίας -Υποκίνηση σεναρίων εθνοτικών μειονοτήτων/εθνοαποδόμηση. Κάθε ένας απ΄ τους παραπάνω πόλους μπορεί να αναλυθεί διεξοδικά.Ίσως κάποια στιγμή το επι- χειρήσω.Οι τόποι εξαγωγής αυτής της ρητορικής χρησιμοποιούν κοινή φρασεολογία και τακτική. Άρα υπάρχει οργανωτικός κινητήριος νους.Το γεγονός ότι διαθέτουν πλήρεις υποστηρικτικούς μη- χανισμούς,μας πείθει ότι διακινείται χρήμα.Έτσι,ας μην γελιούνται μερικοί,ότι πρόκειται,ίσως,για δονκιχώτες που βλέπουν με άλλη ματιά.Είναι κάτι άλλο,παραπάνω... Σε τούτο τον ιστότοπο αποφεύγω προσεκτικά να αναφέρω/παρουσιάσω κρωγμούς αναθεωρητικής λειτουργίας.Θα σταθώ όμως,σ΄ ένα τέτοιο δείγμα,χωρίς να το κατατάσσω στην παραπάνω κατηγο- ρία.Βλέπετε,η "θεώρηση Ρεπούση" δεν αφορά μόνον την ίδια... Παραθέτω λοιπόν,κείμενο του Βα- σίλη Συμεωνίδη,από το χάος του διαδικτύου,γεννημένο απ΄ το βιβλίο του Β. Ραφαηλίδη ΟΙ ΛΑΟΙ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ.Αγνοώ συντάκτη και βιβλίο.Έτσι,δεν είμαι σε θέση να ξέρω τι λέει ο Β.Σ. και τι ο Β.Ρ. Δεν έχει και πολύ σημασία.Έχουμε μια διαδικτυακή παρουσία που στην κατακλείδα της τσουβαλιάζονται ψεύδη,κοινοτοπίες και πλάνες σ΄ έναν παρελκυστικό,αποπροσανατολιστικό α- χταρμά υπό την "σκέπη" του αριστερού,αιρετικού Ραφαηλιδικού λόγου που υποτίθεται ότι παρέχει (;) διαπιστευτήρια ορθότητας (τάχατες χτυπιέται ο εθνικισμός και τα λοιπά γνωστά...). Να,το κείμενο.Στο τέλος,ανατρέπω όλες τις εκούσιες ή ακούσιες,στρεβλώσεις:
498 λέξεις για τους λαούς των Βαλκανίων του Βασίλη Ραφαηλίδη Το βιβλίο δεν έχει το ύφος των ακαδημαϊκών βιβλίων ιστορίας,ούτε αναφέρεται στις πηγές του παρά σε σπάνιες περιπτώσεις.Η Ιστορία του ελληνικού έθνους,ο Σπυρίδων Τρικούπης,ο Κωνστα- ντίνος Παπαρρηγόπουλος μνημονεύονται κατά τη διάρκεια της αφήγησης και έτσι μπορούμε να συνάγουμε το συμπέρασμα ότι αποτελούν πηγές όσων αναφέρει ο συγγραφέας. Το βιβλίο χαρακτηρίζεται από πολλές επαναλήψεις.Ο Ραφαηλίδης επιμένει στο διαχωρισμό των θρησκευτικών από τις εθνικές έννοιες.Η ταύτιση Ελλήνων και ορθοδοξίας ή Τούρκων και μωαμε- θανισμού ερμηνεύονται από το συγγραφέα με βάση τις ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες των ε- ποχών που επινοήθηκαν.Σαφώς και δεν είναι κάθε Έλληνας Χριστιανός όπως και κάθε Χριστια- νός δεν είναι Έλληνας.Αυτό αποτελεί ένα διαχωρισμό που επανέρχεται σε κάθε κεφάλαιο του βιβλίου. Στα κεφάλαια «ταξινομούνται» κατά σειρά: οι Βούλγαροι, οι Τούρκοι, οι Νότιοι Σλάβοι,ακολουθεί ένα εμβόλιμο κεφάλαιο με τον τίτλο «τα τουρκικά Βαλκάνια και οι Μακεδόνες»,όπου ο συγγραφέ- ας υπερασπίζεται την πολιτισμική ελληνικότητα της Μακεδονίας.Μάλιστα μετά τη μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών,η Μακεδονία σαφώς ομογενοποιήθηκε πληθυσμι- ακά.Οι Αλβανοί και το ζήτημα των Αρβανιτών και των λεγόμενων τουρκαλβανών απασχολούν τον συγγραφέα στο επόμενο κεφάλαιο που ασχολείται και με την ελληνική επανάσταση.Οι τουρκαλβα- νοί έγιναν εχθροί της ελληνικής επανάστασης και συστρατεύτηκαν με το σουλτάνο,όταν βασικό χαρακτηριστικό των επαναστατών έγινε η χριστιανική θρησκεία και κάθε μουσουλμάνος θεωρή- θηκε εχθρός.Οι Ρουμάνοι και το ζήτημα των διάσπαρτων στη Βαλκανική Βλάχων θα μπορούσε να είναι το τελευταίο κεφάλαιο.Ο Ραφαηλίδης,σωστά,επιλέγει να αναφερθεί και στους Έλληνες της Μικράς Ασίας.Το βιβλίο τελειώνει με μια σύντομη αναφορά στη βυζαντινή αυτοκρατορία.Βέβαια οι πληροφορίες και τα σχετικά σχόλια και κρίσεις αλληλοπλέκονται.Δε θα μπορούσε να γίνει δια- φορετικά,καθώς το επιτάσσει ο πολυεθνικός χαρακτήρας των Βαλκανίων. Σε πολλά σημεία διευκρινίζονται πολυχρησιμοποιημένες,αλλά ασαφείς έννοιες,όπως γίνεται με το Ισλάμ,μωαμεθανισμός,μουσουλμανισμός ή με το φετίχ,τοτέμ,ταμπού.Η αίρεση των Βογόμιλων έ- παιξε καθοριστικό ρόλο,κατά το συγγραφέα,στην εξέλιξη της ιστορίας του Βυζαντίου.Έχουμε συ- νεχώς έμφαση σε γεγονότα που υποτιμώνται ή αποσιωπούνται από την επίσημη ιστοριογραφία και σαφώς είναι,εξ ορισμού,εκτός σχολικής ιστορίας.Ενδεικτικά αναφέρω τα παρακάτω:
Οι βυζαντινοί ουδέποτε αποκάλεσαν τους εαυ- τούς τους με αυτό το όνομα.Η φουστανέλα που καθιερώθηκε ως εθνική ενδυμασία είναι ενδυμασία Αρβανιτών και Αλβανών.Οι Αρβα- νίτες δεν είναι τίποτα άλλο από εξελληνισθέ- ντες Αλβανοί.Ο εθνικός ήρωας των Αλβανών Σκεντέρμπεης (Γιώργος Καστριώτης) που πο- λέμησε εναντίον των Τούρκων ήταν ελληνο- σέρβος.Οι βασικοί ηγέτες της Φιλικής Εται- ρείας ήταν τέκτονες.Πολλοί ήρωες του ’21 ή- ταν Αρβανίτες,όπως ο Καραϊσκάκης,ο Μια- ούλης,η Μπουμπουλίνα και οι περισσότεροι ηγέτες της επανάστασης ήξεραν και αρβανίτικα.Ο Μάρκος Μπότσαρης έγραψε ελληνοαλβανικό λεξικό για τις ανάγκες συνεννόησης των επαναστατών.Οι Σουλιώτες είναι δίγλωσσοι Αρβανίτες, ανυπότακτοι και προς το Σουλτάνο και προς τον Αλή Πασά,αλλά και αμέτοχοι στην ελληνική επα- νάσταση του ’21.Ο Κολοκοτρώνης υπεράσπιζε τη δημιουργία ενός δίθρησκου,δίγλωσσου κράτους (χριστιανικού και μωαμεθανικού θρησκεύματος,ελληνικής και αλβανικής γλώσσας) και προς αυτή την κατεύθυνση εργάστηκε μαζί με τον Αλή Φαρμάκη το 1809 στη Ζάκυνθο.Ο Οδυσσέας Ανδρού- τσος ήταν μουσουλμάνος.Ο βυζαντινός δικέφαλος αετός προέρχεται από τον αλβανικό δικέφαλο. Συμεωνίδης Βασίλης Δευτέρα,08 Σεπτεμβρίου 2008
Ας δούμε τώρα (επί τροχάδην) τις
αληθινές διαστάσεις στα παραπάνω:
1.Ο όρος Βυζαντινήαυτοκρατορία
προέκυψε από τον Γερμανό J. Wolf το 1562 (αντί του Ρωμαϊκή αυτοκρατορία ή Ρωμανία) και σταδιακά επικράτησε.Γνωστό.Δεν
αποτελεί καμιά τρομερή αποκάλυψη.
2.Οι Αρβανίτες δεν
είναι εξελληνισθέντες αλλογενείς,αλλά γηγενείς Έλληνες Ηπειρώτες.Το
παραμύθι,αυτή η σύγχυση γελοιότητας περί δήθεν αλλοεθνίας των αρβανιτών,ποια
συμφέροντα εξυπηρετεί και διακινεί; Το ιστολόγιο τούτο αποδεικνύει με
τεκμηρίωση,σε βάθος και εύρος,την ελληνικότητα των Αρβανιτών.
3. Φυσικά και οι
Αρβανίτες μετείχαν στο 1821.Ο πόθος της απελευθέρωσης συνεπήρε όλο το έθνος
μας.Πού το παράξενο; Γιατί αυτή η φυσιολογική συνθήκη αποτελεί βόμβα
γνωστοποίησης;
4. Αρβανίτικα μίλαγαν
σχεδόν όλοι τότε.Ήταν ένας φτωχός
κώδικας πέντε-έξι χιλιάδων λέξεων,προερχόμενος από τα αρχαία ελληνικά,που
εύκολα μάθαινε κανείς.Χωρίς αφηρημένες έννοιες,επικεντρωμένος στην γεωργο- κτηνοτροφία,χωρίς
γραμματικές και συντακτικές περιπλοκές.Αρβανίτικα είχαν μάθει και κάποιοι
Βαυαροί,με- τά τον Καποδίστρια,όπως και οι Αρβανίτες της Πλάκας
είχαν μάθει κάτι Γερμανικά.Αυτή η,ας πούμε,διγλωσ- σία Αρβανιτών και άλλων Ελλήνων ουδέποτε υποβάθμισε
ή περιόρισε την προφορική ή γραπτή χρήση της ελ- ληνικής.Η ύπαρξη
αρβανιτοφωνίας,αλλά και των υπολοίπων ιδιωμάτων,καθόλου δεν σημαίνει ότι δεν
υπήρχε ομοιογένεια στον ελληνικό λαό μας.Ο ισχυρισμός ότι οι ντοπιολαλιές και
τα γλωσσικά μορφώματα αποδεικνύ- ουν πολυφυλετικότητα είναι τουλάχιστον βλακώδης.
5.Αποτελεί εξαιρετική
ανοησία να πρεσβεύει κανείς ότι ο Κολοκοτρώνης επεδίωκε δημιουργία
ελληνοαλβα- νικού κράτους.Η προσέγγιση των Τουρκαλβανών της Ηλείας (Αλή
Φαρμάκης),που μπλοκαρίστηκε από τους Άγγλους,ήταν μόνο ένας πρόσκαιρος τακτικός
ελιγμός πλαγιοκόπησης των Τούρκων.Θα πρέπει βέβαια,να ξέ- ρει κανείς να διαβάζει
την ιστορία...
6.Οι Σουλιώτες συμμετείχαν
στο ΄21.Το Σούλι ως συγκροτημένος χώρος είχε πάψει να υφίσταται από τον Αλή
Πασά,αλλά οι Σουλιώτες, όπου πήγαν,είχαν δραστική συμμετοχή στον Αγώνα.
7. Ο Καραϊσκάκης,από πουθενά δεν συνάγεται ή μαρτυρείται ότι ήταν Αρβανίτης.
8.Ο Ανδρούτσος,όχι
μόνο δεν ήταν Μουσουλμάνος,αλλά τον χαρακτήριζε η βαθιά Χριστιανική πίστη.Η
περιή- γηση στα κείμενά του το φανερώνει.Όταν είχε βρεθεί νεαρός στα Γιάννενα,η
μητέρα του τον είχε εντάξει σε ένα τάγμα Μπεκτασήδων,εκεί,για λόγους αγωγής και
ευρύτερης μόρφωσης.Την παραποίηση αυτού του στοι- χείου δεν την χρησιμοποιούν μόνο σήμερα οι αγράμματοι
φαφλατάδες,αλλά την κίνησε εναντίον του και το τό- τε κατεστημένο,στον εμφύλιο,που
έφτασε να τον αφορίσει.
9.Ο Μάρκος Μπότσαρης δεν έγραψε κανένα ελληνοαλβανικό λε- ξικό.Έγραψε "Λεξικόν της Ρωμαϊκής και Αρβανιτικής α- πλής".Τον καθοδηγούσε και τον επέβλεπε ο Pouqueville.Ο Που- κεβίλ υπηρετούσε ως πρόξενος της Γαλλίας στα Γιάννενα.Έζησε 10 χρόνια (1805-1815) στην Ήπειρο,γνώρισε τους Αρβανίτες και το ιδίωμά τους και ήταν δική του ιδέα και πρωτοβουλία να καταγραφεί ένα βασικό τμήμα από τα Αρβανίτικα.Ζήτησε για αυτό την βοήθεια (1809) του νεαρού τότε (19 χρονών) Μ. Μπότσαρη.Τα περί συνεν- νόησης Ελλήνων με Αρβανίτες αποτελούν φτηνές ηλιθιότητες,του- λάχιστον. Το λεξικό αυτό φυλάσσεται σε μουσείο του Παρισιού.Το 1980 ο Τί- τος Γιοχάλας προχώρησε σε φιλολογική έκδοση του λεξικού αλλοι- ώνοντας περιέργως και δυστυχώς τον τίτλο του (Το ελληνοαλ- βανικόν λεξικόν του Μ. Μπότσαρη).Ο Τ.Γ. έχει ασχοληθεί πο- λύ με τους Αρβανίτες,αλλά κρίμα,η θεώρησή του δεν απέχει από την αλβανική προπαγάνδα,καθώς δεν εκτιμά τους Αρβανίτες ως Έλλη- νες και δέχεται τα αρβανίτικα εκτός ελληνικής. 10.Το να λέει
κάποιος,χωρίς ντροπή,ότι ο Βυζαντινός Δικέφαλος προέρχεται από τους Αλβανούς
προδίδει όχι μόνο παχιά αμορφωσιά,αλλά και αλλήθωρη δολιότητα.Δείτε,απλά,το: Κλεμμένη ΚΑΙ η σημαία της αλβανίας
Η φουστανέλα,τέλος,αποτελεί
απομεινάρι αρχαιοελληνικής ανδρικής ενδυμασίας.Οι αποδείξεις γι΄ αυτό τρα- νταχτές (πρόχειρα: Η πανάρχαια ελληνική φουστανέλλα).Η
παράβλεψη και αποσιώπησή τους ορίζουν ακ- ριβώς την μεθοδολογία της διαστρέβλωσης.
Μία από τις σημαντικότερες μορφές του ναυτικού Αγώνα του
1821,ο Γεώργιος Ανδρούτσος,γνωστότερος σαν Κο- λανδρούτσος,γεννήθηκε στις Σπέτσες
γύρω στα 1782.Ιδιο- κτήτης του βρικιού «Παγκρατίων»,που ναυπήγησε στις Σπέτσες
το 1813,ασχολήθηκε δραστήρια με το ναυτεμπό- ριο της εποχής αποκτώντας παράλληλα
την απαραίτητη για τον κατοπινό αγώνα εξαιρετική ναυτική εμπειρία.
Στις 3 Απριλίου 1821,αμέσως μετά την κήρυξη της
Επα- νάστασης στις Σπέτσες,ο Κολανδρούτσος γίνεται μέλος της Επιτροπής η οποία
διοίκησε στη διάρκεια του Αγώνα το νησί και διηύθυνε τις πολεμικές επιχειρήσεις
του.Ο «Παγκρατίων» τον συνόδευσε σχεδόν σε όλες τις ναυ- τικές αποστολές του.Στις
επιχειρήσεις του τρινήσιου Ελ- ληνικού στόλου στον Αργολικό,το Σεπτέμβριο του
1822, ηγήθηκε της ναυτικής μοίρας του νησιού του ως ναύαρ- χος,ενώ στα 1823 και
1824 εκλέχθηκε και επανεκλέχθηκε ναύαρχος των Σπετσών,διατηρώντας το αξίωμα
αυτό μέχρι το τέλος του Αγώνα.
Παρά τους όχι και τόσο κολακευτικούς χαρακτηρισμούς των
τοπικών ιστοριογράφων,του Αν. Ορλάνδου,ο οποίος περιγράφει τον
Κολανδρούτσο ως «άνδρα γενναίον μεν,τίμιον
και σοβαρόν,αλλ’ ουχί ικανότητος αναλόγου προς την ναυαρχικήν θέσιν…»,και του
Αν. Χαχζηαναργύρου,ο οποίος τον χαρακτηρίζει «απλοϊκό στον χαρακτήρα και
αγαθό…»,ο ίδιος κατόρθωνε,ενισχυμένος από γνήσια πατριωτική δύναμη και από
διακαή πόθο για την απελευθέρωση της πατρίδας,να επιβάλλεται,στις περισσότερες
των περιπτώσεων,…στα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα και την ανυπακοή των
πληρωμάτων του,ώστε ο σπετσιώτικος στόλος υπό τις εντολές του να συμβάλει στην
επιτυχή έκβα- ση πολλών ναυμαχιών του Αγώνα,όπως αυτή στο στενό Κω–Αλικαρνασσού
(24-8-1824),στη ναυ- μαχία του Γέροντα (29-8-1824),στη ναυμαχία στο Ηράκλειο της
Κρήτης (1/2-11-1824),στη ναυμαχία του Καφηρέα (20-5-1825),στη ναυμαχία της
Σούδας (2-6-1825),στη ναυμαχία τού Πατραϊκού (23-7-1825),στις προσπάθειες
ανεφοδιασμού των αποκλεισμένων στο Μεσολόγγι (30-3 έως 8-4-1826).
Τον ίδιο χρόνο,αμέσως μετά τον κατάπλου της φρεγάτας
«Ελλάς»,ο Ανδρούτσος διορίζεται από την κυβέρνηση Α’ κυβερνήτης του πλοίου με
το βαθμό του στολάρχου.Το 1827 ο Γ. Ανδρούτσος,επιβαί- νοντας στον «Παγκρατίωνα»,καταπλέει
στη Χίο ως «Μοίραρχος του κατά την Χίον στολίσκου» με σκοπό την ενίσχυση των
στρατευμάτων του Φαβιέρου και τον αποκλεισμό του νησιού,με απώτερο στόχο την
απελευθέρωσή του και την ενσωμάτωσή του στο νεοσύστατο κράτος.Η συμβολή του
ό- μως στην επιχείρηση αυτή στάθηκε ουσιαστικά αρνητική και εντελώς
αναποτελεσματική,αφού ο Σπετσιώτης ναύαρχος εγκαταλείφθηκε από τα ατακτούντα
πληρώματά του,τα οποία διεκδικώντας αμοιβές από τις –ανύπαρκτες άλλωστε- λείες
του πολέμου είχαν ήδη επιδοθεί σε πειρατικές κατα- δρομές.
Αργότερα,στο πλαίσιο της προσπάθειας του Κυβερνήτη
Καποδίστρια για την ανασυγκρότηση και διοργάνωση του ναυτικού,απονεμήθηκε στον
Γ. Ανδρούτσο ο βαθμός του αντιναυάρχου,ενώ με δι- άταγμα της 5ης Οκτωβρίου 1829
συγκροτήθηκε η Τριμελής Επιτροπή διεύθυνσης της Ναυτικής Υπη- ρεσίας,στην οποία
εκτός των Σαχτούρη και Κανάρη μετείχε και ο Ανδρούτσος.
Το 1831 επίσης,στο πλαίσιο μιας ύστατης προσπάθειας του
Καποδίστρια να αμβλύνει τις αντιθέσεις του με τους ναυτικούς των νησιών,ο
Ανδρούτσος ορίστηκε με σχετικό διάταγμα μέλος της επιτροπής του νεοσύστατου
Ταξιαρχικού Σώματος διά την υπηρεσίαν των Ναυτικών,με σκοπό την ικανο- ποίηση των
αιτημάτων τους.Τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου,κατά τη διάρκεια των θλιβερών
συμβάντων στον Πόρο,ο Γ. Ανδρούτσος στάθηκε στο πλευρό του Καποδίστρια,όπως
άλλωστε και ολόκληρη η οικογένειά του και η πλειονότητα των Σπετσιωτών
συμπατριωτών του,αναλαμβάνοντας καίριες θέ- σεις ευθύνης αντιμετώπισης των
Υδραίων και των άλλων στασιαστών.
Με την έλευση του Όθωνα και την εκ νέου προσπάθεια
αναδιοργάνωσης του κράτους,ο Ανδρού- τσος,παρ’ ότι ορίστηκε μέλος της «Επί των
ναυτικών εκδουλεύσεων Εξεταστικής Επιτροπής»,τέθηκε σε μακρόχρονη
διαθεσιμότητα.Αργότερα,ο βασιλιάς Όθωνας, επανεκτιμώντας τα δεδομένα,έδειξε
πράγματι μία εύνοια,προσωρινή όμως,και τον Ιανουάριο τού 1841 τον προήγαγε στο
βαθμό του υ- ποναυάρχου του Εθνικού στόλου.
Όντας από τους γηραιότερους,για τα δεδομένα της εποχής,επιζώντες
ναυάρχους του Ελληνικού στό- λου,αδυνατούσε να ενστερνισθεί νεωτερισμούς
φωτισμένων αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού για την επιβεβλημένη εκ βάθρων
ανασυγκρότηση του Σώματος.Αποσύρθηκε στις Σπέτσες,όπου πέ- ρασε τα υπόλοιπα
χρόνια της ζωής του,τιμώμενος εξαιρετικά από τους συμπατριώτες του.Πέθανε στις
20 Νοεμβρίου 1849,σε ηλικία 67 ετών.
Πηγή: Ελευθεροτυπία, Περιοδικό Ιστορικά, «Οι ναυμάχοι του
1821», τεύχος 178, 27 Μαρτίου 2003.
Με πρωτοβουλία του Συνδέσμου Συνταξιούχων
Ελληνοδιδασκάλων Αργυροκάστρου ιδρύθηκε πριν δύο χρόνια περίπου (Νοέμβριος 2013) ένα πρωτότυπο Μουσείο Παιδείας για την
Ελληνική Κοινότητα της Βορείου Ηπείρου.
Ένα μουσείο που συμπεριλαμβάνει όλες
τις πτυχές της εκεί παιδείας μας
στις διάφορες περιόδους: Τουρκοκρατίας, Βασιλιά Ζώγκου,
Ενβεριανή αυθαιρεσία και μετέπειτα.
Συνάμα και τα εκδοθέντα ιστορικά των πανάρχαιων ελληνικών
χωριών μας.
Το Μουσείο αυτό είχε εγκαινιαστεί στο κέντρο του χωριού
Βόδρυστα της Άνω Δρόπολης,σε κλίμα γιορτής.Συνταξιούχοι δάσκαλοι απ’ όλο τον
νομό Αργυροκάστρου,μα και από τους νομούς Δελβίνου και Αγίων Σαράντα,κάτοικοι
του χωριού,μαθητές και δάσκαλοι εν ενεργεία κατέκλυσαν τον χώρο.
Η εκδήλωση άρχισε με τη Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό
«Ταξιαρχών», χοροστατούντος του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Δημητρίου.Ακολούθησε
μνημόσυνο για την ανάπαυση της ψυχής όσων μαρτύρησαν για τα ιδανικά του έθνους.
Ο ακούραστος Πρόεδρος του Συνδέσμου και εμπνευστής του
εγχειρήματος ΓιάννηςΑνδρούτσος στην τελετή εγκαινίωνμίλησε για το σκεπτικό του μουσείου,τον ρόλο
του και τις προσπάθειες όλων,ειδικά των δασκάλων,για την διάσωση της ελληνικής
γλώσσας από την περίοδο της Τουρκοκρατίας και ευχαρίστησε όσους συμβάλανε
στην ολοκλήρωσή του.
Οι αλβανιστές τον παρουσιάζουν ως αρβανίτη (για να τον
πουν μετά αλβανό) και μουσουλμάνο.ΨΕΥΔΗ και τα δύο.
Τέκνο των Λιβανάτων ήταν ο Οδυσσέας Ανδρούτσος,πολυσυ- ζητημένο και αμφιλεγόμενο πρόσωπο της Επανάστασης.Τον α- ναφέρω γιατί πολύ
είναι αυτοί οι ιντερνετικοί «ιστοριοδίφες» που τον θεωρούν Αρβανίτη,μη ξέροντας
τι σημαίνει ιστορική α- λήθεια.Γιος του διάσημου αρματολού Ανδρίτσου Βερούση.Η
μητέρα του Ακριβώ Τσαρλαμπά ήταν κόρη προύχοντα της Πρέβεζας (σαφώς ελληνόφωνη
πόλη) (6),(6α).Ο Οδυσσέας έχα- σε τον πατέρα του σε ηλικία 3 χρονών (γεννήθηκε
το 1790 και ο πατέρας του εκτελέστηκε στην Πόλη το 1793) και η μητέρα του
ξαναπαντρεύτηκε έναν Καμμένο.Θα αφήσω τα κατορθώματά του απέξω και θα αναφέρω
κάποιες πληροφορίες για την ιδιαί- τερη καταγωγή του.Οι πηγές,ελληνικές και ξένες
(τουλάχιστον όσες ερεύνησα και είναι αρκετές),δεν τον αναφέρουν ποτέ ως
Αρβανίτη,μήτε οι ξένοι ως “Albanian”.O George Finlay,από τους σημαντικότερους
ξένους ιστορικούς της Επανάστασης,μας δίνει μια πληροφορία η οποία έχει
τεράστια αξία,επειδή ο ίδιος είχε μείνει μα- ζί με τον Οδυσσέα στο άντρο του για
2-3 μήνες.Πιστεύω ότι ένας μη Έλληνας είναι ο καταλληλό- τερος για να μας
διαφωτίσει σ’ αυτό το ερώτημα.Και να τι μας λέει o Finlay (7) :
«Ο Γκούρας τότε
φοβήθηκε ότι ο Οδυσσέας μπορεί να δραπετεύσει και ξαναποκτήσει την χαμένη του
δύνα- μη.Το συμφέρον επικράτησε της ευγνωμοσύνης και ο Οδυσσέας δολοφονήθηκε το
βράδυ της 16ης Ιουλίου. Μετά τον φόνο το πτώμα του πετάχτηκε από το Φραγκόπυργο
στη νότια πλευρά των Προπυλαίων,ώστε να δώσει την εντύπωση ότι σκοτώθηκε στην
προσπάθειά του να δραπετεύσει.Έτσι,ένας από τους έξυπνους Έλ- ληνες αρχηγούς
έπεσε θύμα της πολιτικής ενός αγροίκου Αρβανίτη στρατιώτη που ο ίδιος τον είχε
ανεβά- σει στην ιεραρχία…»
Φυσικά,ο Γκούρας δεν έδρασε μόνος του,είχε και τις πλάτες
της κυβέρνησης του Κουντουριώτη που, όπως έκανε με τον Σκούρτη και τον Πλαπούτα
στον Μοριά,έτσι και στη Ρούμελη θέλησε να βάλει με το ζόρι έναν Αρβανίτη
αρχιστράτηγο που θα ήταν υποχείριο του,όπως ο Μπότσαρης του Μαυροκορ- δάτου.Να
που πήγαιναν τα λεφτά των δανείων και των Κουντουριωτών,οι οποίοι εκθειάστηκαν
για τη δήθεν θυσία της περιουσίας τους.Πήγαιναν σε τύπους σαν τον Γκούρα,ο
οποίος πήρε από τα τα- μεία των Κουντουριωταίων 900.000 γρόσια (8)!!!
Διαβάστε παρακαλώ,ένα εξαιρετικό γράμμα του Δυσσέα (9) :
«Αγαπητοί μου Γαλαξιδιώται.Ήτανε βέβαια απ΄ το θεό
γραμμένο να δράξομε τα άρματα μια μέρα και να χυ- θούμε κατεπάνω στους τυράννους
μας,που τόσα χρόνια ανελεήμονα μας τυραγνεύουν.Τι τη θέλουμε,βρε αδέρφια,τούτη
τη πολυπικραμένη τη ζωή,να ζούμε από κάτω στη σκλαβιά και το σπαθί των Τούρκων
ν΄ ακο- νιέται εις τα κεφάλια μας; Δεν τηράτε που τίποτα δεν μας απόμεινε; Οι
εκκλησίες μας γινήκανε τζαμιά και αχούρια των Τούρκων.Κανένας δεν μπορεί να πει
πως τάχα έχει τίποτα εδικό του,γιατί το ταχύ βρίσκεται φτωχός σα διακονιάρης
στη στράτα.Οι φαμελιές μας και τα παιδιά μας είναι στα χέρια και στη διάκριση
των Τούρκων.Τίποτα,αδέρφια,δεν μας έμεινε.Δεν είναι πρέπον να σταυρώσουμε τα χέρια
και να τηράμε τον ουρανό.Ο θεός μας έδωσε χέρια,γνώση και νου.Ας ρωτήσουμε την
καρδιά μας και ότι μας απανταχαίνει,ας το βάλομεν γρήγορη σε πράξη και ας
είμεθα,αδέρφια,βέβαιοι,πως ο Χριστός μας,ο Πολυαγαπημένος,θα βά- λει το χέρι
απάνω μας.Ότι θα κάνομε πρέποντας,είναι να το κάμομεν μιαν ώρα αρχύτερα γιατί
ύστερα θα χτυπάμε το κεφάλι μας… Μια ώρα πρέποντας είναι να ξεσπάσει αυτό το
μαράζι,όπου μας τρώγει την καρ- διά.Στα άρματα,αδέρφια,ή να ξεσκλαβωθούμε ή να
πεθάνουμε.Και βέβαια καλύτερο θάνατο δεν μπορεί να προτιμήσει κάθε χριστιανός
και Έλληνας... Χαιρετίσματα σε όλους πέρα και πέρα.Σας χαιρετώ και σας
γλυκοφιλώ.
22 Μαρτίου 1821
ο αγαπητός σας Οδυσσέας Ανδρούτσος»
Θα σκεφτείτε,γιατί είναι κακό ο Ανδρούτσος ή κάποιος
άλλος αγωνιστής του ΄21 να είναι Αρβα- νίτης…δεν είναι.Κακό όμως είναι να μιλάμε
με ανακρίβειες για ιστορικές προσωπικότητες για να αισθανθούν κάποιοι
συνέλληνές μας καλύτερα…Ο Δυσσέας όμως,απαντά μόνος του μέσα από τις
εκπληκτικής ποιότητας επιστολές του,που δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες ίσως
και λόγω της αρνη- τικής κριτικής που δέχτηκε από ιστορικούς του 19ου αιώνα που
εκπροσωπούσαν κυρίως την συντη- ρητική πλευρά (Τρικούπης,Ορλάνδος κ.ά),αν και
δικαιώνεται μέσα από τις γνώμες που έχουν γι’ αυ- τόν λαϊκοί ήρωες,όπως ο
Μακρυγιάννης,Φωτάκος και ο Γέρος.Δεν θα επεκταθώ πολύ στο θέμα του Γεροχουλιάρα
(όπως ήταν το παρατσούκλι του,λόγω της σοφίας του) γιατί θέλω κάποια στιγμή
αρ- γότερα να γράψω μερικά πράγματα περισσότερα γι’ αυτόν,για τις πράξεις του,συμπεριλαμβανομέ- νης
και της πιθανής εφηβικής του περιπέτειας στον μπεκτασισμό.
Ας δούμε όμως εδώ,μερικές αποκοπές από τις επιστολές του
που ξεδιαλύνουν την ιδιαίτερη καταγω- γή του.Από την «Η απολογία του Οδυσσέως Ανδρούτσου»
του Χαρ. Άννινου:
«Κύριε Αναστάσιε Λόντε
Μολονότι εκέρδιζα εν καιρώ Τουρκίας,ο διάβολος μου μου
αφήρεσεν αυτήν την κλίσιν αφού εσηκώσαμεν τα άρματα. Και τι να πολυλογώ; Τόσον
μ’ εφώτισεν ο διάβολός μου, ώστε να γεμίσω ψείραις, να λιμάξω ψωμί, να κοίτωμαι
εις τα νερά, εις τα χιόνια και εις την λάσπην, να δοκιμάζω κάθε στρατιωτικήν
αχαριστίαν, να πίνω φαρμάκια από εχθρούς και φίλους, να κυνηγώμαι ως κατάδικος
από αυτούς τους συγγενείς και φίλους της δικαιοσύνης. Να επιθυμώ συνελεύσεις
εθνικάς, να αγαπώ δικαίους διοικητάς, να είμαι λάτρις των εναρέτων και φίλος
των σοφών, να διψώ την αυτονομίαν και ανεξαρτησίαν της Ελλάδος, επιθυμώντας
μόνον και μόνον Έλληνες να διοικούν και να βασιλεύουν εις Έλληνας. Εκ τούτων
δάσκαλε, ημπορείς να συμπεράνης ποιος διάβολος ευρίσκεται μέσα μου. Είναι ο
διάβολος εκείνος όπου έκαμε τον Σωκράτην να πίη το φαρμάκι δια τας ειλικρινείς
εις την πατρίδα του εκδουλεύσεις, ή πάλιν είναι ο δαίμονας, όστις έκαμε τους
ομογενείς μας να πα- ραδώσουν την Πατρίδα στους Μακεδόνας(κάνει βέβαια και λάθη
λόγω της ημιμάθειάς του),στους Ρωμαί- ους και έπειτα εις τους Τούρκους; Εγώ για
λόγου μου νομίζω ότι έχεις εσύ μέσα σου τον διάβολον όπου έχει και ο Σωκράτης,
που ξεύρεις γράμματα και διαβάζεις τον Ξενοφώντα και τον Πλάτωνα….
Εξ Αθηνών τη 14 Φεβρουαρίου 1824
Οδυσσεύς Ανδρίτσου»
Σε κανένα σημείο στην ιστοριογραφία δεν αναφέρεται ως
Αρβανίτης,αντιθέτως κάνει εντύπωση σε κάθε ιστορικό που γράφει γι’ αυτόν ότι
«γιγνώσκων άριστα την αλβανικήν» (10) ξεγέλασε τους Τουρ- καλβανούς στο Δαδί
προσποιούμενος τον δικό τους.Δε ανέφεραν ποτέ,ας πούμε,ότι ο Μιαούλης,ο
Μπότσαρης ή ο Κουντουριώτης γνώριζαν άριστα την αλβανικήν,ούτε ανέφεραν ποτέ
ότι ο Μακρυ- γιάννης ήξερε άριστα τα ελληνικά,αφού έκαστη ήταν η μητρική τους
γλώσσα.Δεν είναι καθόλου παράξενο που γνώριζε την αρβανίτικη γλώσσα ύστερα από
τόσα χρόνια στην Αυλή του Αλή Πα- σά,όπως δεν ήταν παράξενο να τα μιλάει και ο
Καραϊσκάκης,ο Σούτσος και άλλοι που υπηρέτησαν στην Αυλή του «Τυρράνου»,όπως
ήθελε να τον αποκαλούν ο Αληπασάς,όπως μας πληροφορεί ο βι- ογράφος του
Τουρκαλβανός Χατζησεκρέτης.Το ίδιο μας λέει και ο Ανασ. Γουδάς: «Οἱ μὲν ὑπὸ τὸν
Ἀλῆ Πασσᾶν Προεστοὶ ἢ ὑπάλληλοι π.χ. ἐμάνθανον καλῶς τὴν Ἀλβανικήν· ἅπαντες δὲ
σχεδὸν οἱ Φαναριῶται, τὴν Τουρκικήν·»
Άλλη μια
σημαντικότατη απόδειξη βλέπουμε στα δημοσιευμένα άρθρα του Σάθα(12).Προς Κοραή
«Τον πλεότερον καιρόν της ζωής σου απέρασας εξωρισμένος από την φίλτατη
πατρίδα, μην υποφέρων να την βλέπης δουλωμένην υπό τον βαρβαρότατον των Τούρκων
ζυγόν. Ανεχώρησας εις τα πολιτισμένα έθνη, όχι δια να τρυφάς, αλλά να κανονίζης
τα πάθη σου, και να συλλέγης ως μέλισσα τας ουσιωδεστέρας διδασκαλίας προς
ανόρθωσιν της δύστυχους Ελλάδος. Οι κόποι σου δεν εματαιώθησαν αφ’ ης στιγμής
συ ήρχισας να περιγράφης εις την γλώσσαν μας τα καλά, όσα η παιδεία προξενεί
εις τον κόσμον, άρχισαν και οι ομογενείς να υψώνωσι τον νούν των εις μαθήματα
υψηλότερα και να γνωρίζωσι την πολιτικήν των κατά- στασιν.Ενί λόγω τα
φιλελεύθερα των Ελλήνων φρονήματα άρχισαν μεν προ χρόνων να εξυπνώσιν, αλλά τα
πανταχού διαδοθέντα προλεγόμενα και αι σημειώσεις των εκδόσεών σου ενέσπειραν
εις των Ελλήνων τας ψυχάς σπέρματα μεγαλοφροσύνης και προγονικής αρετής.»
Ποια είναι η γλώσσα του Κοραή και του Οδυσσέα…; Για
ποιους προγόνους γράφει στον Κοραή; Για τον Γκιν Μπούα Σπάτα ή για τον Πέτρο
Μπούα;;;
Και να μια εξαίρετη και σημαντικότατη επιστολή του
Οδυσσέα που δημοσιεύεται στο φιλολογικό πε- ριοδικό της εποχής Πανδώρα(13)
Απάντησις Οδυσσέως προς τον Νεόφυτον Βάμβαν «Σεβάσμιε
πατριώτα.Εις τας απροσδόκητους μετα- βολάς των εθνών,μας παραγγέλουν οι οπαδοί του
ορθού λόγου, ότι η μεγαλητέρα προσοχή χρειάζεται εις τους λειτουργούς της
θρησκείας, εις τους νομοθέτας και εις τους εξ επαγγέλματος διδασκάλους της
πολι- τικής επιστήμης και κυρίως της ηθικής.Κανείς να αρνηθή δεν ημπορεί, ότι το
αδύνατον και πτωχόν ελληνι- κόν έθνος ευρίσκεται εις διάστημα δύο χρόνων, όχι εις
απροσδόκητον μεταβολήν, αλλά και εις απίστευτον επανάστασιν.Είναι δε εκτός
πάσης αμφισβητήσεως, ότι εξ αιτίας της κάκιστης ηθικής καταστάσεως του
υστερείτο και εν καιρώ της τυρρανίας άξιων λειτουργών της θρησκείας, και ανδρών
πεπαιδευμένων εις την πολιτικήν και ηθικήν επιστήμην.Εάν δε και ανεβλάστανε
πούποτε τις, και ως από Θεού επέμπετο εις την τυρρανούμενην Ελλάδα,εύκολον
ήτον οι σύμμαχοι και διδάσκαλοι των τυρράνων να καταμαράνουν την προθυμίαν αυτού
με παντός είδους συκοφαντίας και απανθρώπους καταδρομάς.Το χειρότερον όμως απ’
όλα, ότι αφού οι δυστυχείς Έλληνες απεφάσισαν ή να αποχωρισθούν από τους
Ασεβείς, ή να γένουν θυσία εις την λύσαν του τυρράνου, αφάνισαν υπό διάφορα
προσχήματα δουλάρια,με φρονήματα ανδραποδώδη, και εκατάτρεξαν λόγω τε και έργω
τους ολίγους μείναντας υπερασπιστάς εις την Γραικίαν.Εκ τούτου λοιπόν ότι
απεκτήσαμεν με την χύσιν τόσον αθώου αίματος, και με τας κακουχίας, και
ανήκουστους στερήσεις των πλέον ουσιοδών εις τους αγώνας μας, το εχάσαμεν, και
οπισθοδρομήσαμεν ατίμως, ενώ τα τρόπαιά μας έπρεπε να εμψυχώσουν τους απανταχού
ευρισκομένους ομογενείς, και από τας αλύσσους της δουλείας να λύσουν τους
πάσχοντας ομοθρήσκους.Τοιαύτας παρατηρήσεις να σε αναφέρω,φαίνεται περιττόν,ενώ
εστάθης αυτόπτης θεωρός των τοιούτων δυστυχημάτων, και αντάμα εκλαύσαμεν την
τύχην της πατρίδος μας.Εις άλλους θέλω περιγράψει πόσα κακά πάσχομεν δια την
έλλειψιν ελληνοσωτηρίων διδασκαλιών, προς εσέ δε λέγω, ότι η ελληνική παιδεία
έλλειψε διόλου από την αγωνιζόμενην Ελλάδα.Φρονήματα γενναία και πάθη
φιλελεύθερα, ποίος να τα διδάξη εις την αθλίαν νεολαίαν των Ελλήνων; Γνώσεις
πολιτικής επιστήμης τις να μεταδώση εις τους απαιδεύτους και παντή ανιδέους
ημάς.Και εις ένα λόγον, τις με ηθικήν διδασκαλίαν θα ανορθώση τα ήθη των
πολιτών, θα εξαλείψη τα πολυχρόνια ίχνη της δουλείας μας, θα διδάξη εις την
άπειρον νεολαίαν τα καθήκοντα; Τα ασφαλέστερα της Ελλάδος αποκτήματα είναι αι
Αθήναι.Ο ζήλος και η φρόνησις των αληθινών πατριωτών εφοδίασαν αυτάς μ’ όσα αι
περιστάσεις εσυγχώ- ρησαν μέσα.Όθεν ιδού η αρμοδιωτέρα θέσις συμπολίτα, να
διδάξης των Ελλήνων τα τέκνα την αρετήν, την φιλοπατρίαν και την σοφίαν των
προγόνων μας.Ιδού έθνος διψασμένον δια να ποτίσης με των πατριωτικών σου
διδασκαλιών τα νάματα.Το ανατολικόν μέρος της έξω Ελλάδος,παρακινηθέν από τα
χρέη του προς την πατρίδα, σε προσκαλεί Διδάσκαλον εις τας Αθήνας, και σε
πειμένει εξ ονόματος των πτωχών της παιδιών να μην καταφρονήσης την πρότασίν
της,αλλά να ενθυμηθής όσα και γράφοντας και δια στόματος εκήρυξες τρανώτατα.Ενθυμήθητι τον μέγαν Σωκράτην συκοφαντούμενον, αλλά διδάσκοντα την πατρίδα
του,ποτιζό- μενον με φαρμάκι,αλλά φωτίζοντα την νεολαία των Αθηνών.Ενθυμηθητι
τον Δημοσθένην αντιπολεμού- μενον από τους πονηρούς δημαγωγούς, και διδάσκοντα την
πατρίδα του.Ενθυμήθητι και τον Φωκίωνα αυτόν μαρτυρήσαντα δια την αλήθειαν και
σωτηρίαν των Ελλήνων εις το κέντρον αυτής του της Πατρίδος.Εν- θυμήθητι τέλος
πάντων αυτόν τον Διδάσκαλον της αγάπης και της υπομονήςόστις εις τον Σταυρόν
την αληθινήν σοφίαν(!),και την ελευθερία της Πατρίδος.Δούλος ουκ εστί μείζων
του κυρίου αυτού μείζων του κυρίου αυτού, ουδέ μαθητής μείζων του διδάσκαλού
αυτόυ.Όσα διδάσκαλε μας εδίδαξες προσωπικώς,εκεί- να και σε γράφομεν.Σε
σημειωνω όμως,ότι το «Θλίψεις έξετε εν τω κόσμω» είναι της ευαγγελικής ηθικής
του Χριστού παράγγελμα, αχώριστον από το κοινωνικόν βίον,το οποίον και ως
χριστιανός, και ως ιερωμένος, και ως διδάσκαλος καλώς γνωρίζετε.Ημείς κατ’
ανάγκην θλιβόμεθα και η σεβασμιότης σου,ως ομογε- νής,πρέπει και να συνθλίβεσαι
και να συναγωνίζεσαι μαζί μας.Συνθήκας να σε προβάλω είναι και άδικον, και
ανοίκειον.Αρκεί να σε ειπώ ότι αι Αθήναι είναι καθέδρα των πατριωτικών σου
διδασκαλιών διωρισμένη και ημείς συνεργοί των ορθών σου σκοπών.Τα Ιωνικά Νησιά
είναι πλήρη σοφών εν ειρήνη διάγοντα.Όθεν μήτε θλίψεις και αγώνας αυτού
απαντάς, μήτε οι εγκάτοικοι έχουν την ανάγκην όπου ημείς έχομεν δια
παιδείαν,εις τας παρούσας μάλιστα δεινάς περιστάσεις.Η φωνή μου είναι
επιθύμημα όλων των αληθινών πατριωτών,και εγώ επρόλαβα να σε προσκαλέσω.Μην
λησμονήσης ότι όταν εκστρατούσαμεν έξω εις της δύστυχη Ελλάδα μαζί, σου είπα
πολλάκις ότι μη δυνάμενος εν ευκολίαν δια την αμάθειάν μου να γνωρίζω τα μέσα
των ανθρώπων, εσυμπέρανα,ότι καθείς όστις φορεί τουρκικά φορέματα είναι και
Περσιανός, και μόνος σου εμαρτύρησες ότι είναι ανάξιον ανδρός Έλληνος ελευθέρου
να ήναι φορτωμένος με τυρράνων φορέματα.Τα έργα όμως πρέπει να διακρίνουν
τοιούτους τυραννοφορτομένους και όχι τα φορέματα.Αλλ’ όταν συλλογίζομαι ότι ο
φίλος Βάμβας,φεύγων,υπ’ ουδενός Πέρσου διωκώμενος,από την Ελλάδα, και από
τους αγώνας της κετέφυγεν εις τας Ιωνικάς Νήσους,απορώ και έρχομαι να πιστεύσω
ότι τωόντι είναι Πέρσης.Διότι το στάδιον,όπου υπέρ της χριστιανικής Πίστεως
και της Ελληνικής αυτονομίας πρέπει να τρέξωμεν είναι οι τόποι όπου ο εχθρός
συχνάζει και γίνεται το θέατρον του πολέμου.Εκεί βλέπεις τους ομο- γενείς
πεινασμένους, ψειριασμένους,πληγωμένους, αιχμαλωτιζομένους, θυσιαζομένους υπέρ
της Πίστεως και της Πατρίδος, εκεί και η βοήθεια της δεξιάς σου,η παρηγοριά των
λόγων σου είναι αναγκαίαι.Τα δε Ιωνικά Νησιά είναι καταφύγια των
γυναικοπαίδων,άσυλα της ειρήνης και της ησυχίας.Όθεν φίλε,δια να με εκβάλης
την φωνήν της πατρίδος,εις αυτήν μάλιστα την εποχήν,ενώ όλοι οι φιλελεύθεροι
λαοί της Ευρώ- πης τρέχουν πανταχόθεν να συναγωνισθούν υπέρ της σωτηρίας μας, και
αίμα μη ελληνικόν ποτίζει τα χώ- ματα των προγόνων μας.
Εν Άστρει, την 20Απριλίου 1823
Ο αδελφός Οδυσσεύς Ανδρίτσου»
Για ποιους προγόνους γράφει;; Γράφει για τους κατοίκους
της Ανατολικής Ελλάδος (ειδικότερα του Αθηναίους) που τους θε- ωρεί προγόνους του,οι
οποίοι,όπως ο Σωκράτης,ο Δημοσθένης και άλλοι δίδαξαν την σοφία τους και
διώχθηκαν.Ποιος Αρ- βανίτης εκείνη την εποχή θα έγραφε τέτοια πράγματα.Όλοι τους
(οι Αρβανίτες) ξέρανε ότι η μακρινή τους πατρίδα ήταν η Αρβανιτιά.Φυσικά,πέρασαν
κάποιες δεκαετίες για να ακου- στούν γελοίες θεωρίες περί πελασγικής
καταγωγής…(!!!).Γε- νικότερα μιλώντας,δεν απορώ διαβάζοντας τις επιστολές του, γιατί
ο Κοραής είπε αυτό: «Δάκρυα λύπης κατέβρεξαν τους ο- φθαλμούς μου,ότι όλα της Ελλάδος
τα τέκνα δεν ομοιάζουν τον Ο- δυσσέα» (14)
Ο πατέρας του,Γεώργιος ή Ανδρέας,ίσως να 'ναι
αρβανίτης,ί- σως και να 'ναι Αρκιτσαίος.Ουδείς μπορεί να πει με βεβαιό- τητα.Σε ένα
βιβλίο,περιηγητικό,γραμμένο από Έλληνα του 19ου αιώνα (δεν συγκρατώ τον τίτλο)
υπήρχε αναφορά στην Αρκίτσα και τη σχέση της με τον Ανδρούτσο.Δεν ξέρω από που
πηγάζει αυτή η εκδοχή.Υπάρχουν και άλλες εκδοχές.Είναι αλήθεια ότι ο Ανδρούτσος
δεν έζησε με τον πατέρα του,αφού ο δεύτερος σκοτώθηκε,αν θυμάμαι σωστά,όταν ο
γιος του ήταν 6-7 χρονών,και η μάνα του Οδυσσέα ξανα- παντρεύτηκε έναν ονόματι
Καμμένο,Πρεβεζάνο.Οι Λειβανάτες αναφέρονται στα Οσμανικά φορο- λογικά αρχεία του
1506 ως χωριό Arnavudan (Αρβανίτικο-Αλβανικό),γράφει σε ένα άρθρο της η
Ευαγγελία Μπαλτά.
Η σύγχυση γύρω από τη γλώσσα του συγκεκριμένου χωριού
ίσως οφείλεται στην "μικτή" του σύν- θεση.Αν μεταβούμε,όμως,στις πρώτες
δεκαετίες του 1900,θα δούμε ότι η κοινωνική δομή (ισχυρά φαρο-κρατική κοινωνία)
είχε ως αποτέλεσμα το 90% του χωριού να αποτελείται αποκλειστικά από αρβανίτες.Μικτή
σύνθεση των Λειβανατών,επήλθε στη σημερινή εποχή,όπου έχουμε σε ένα αυξη- μένο
ποσοστό μικτούς γάμους με τα μη αρβανιτοχώρια των γύρω περιοχών.
Ας αναφέρουμε και ένα παράδειγμα: Η Αταλάντη και η
Αρκίτσα,όντας τα πιο κοντινά μέρη στους Λειβανάτες,θα περίμενε κανείς να
συνδέονται συχνά μέσω γάμου με τους εκεί κατοίκους.Και ό- μως.Δύσκολα γίνονταν
σόι οι Λειβαναταίοι με κατοίκους αυτών των περιοχών.Αντιθέτως,οι δεσμοί με τα
χωριά Μαλεσίνας,Μαρτίνου,Παύλου,Λούτσι, Προσκυνά ήταν (και συνεχίζουν να είναι)
στενοί. Όσον αφορά τα προεπαναστατικά χρόνια,όλα δείχνουν πως οι Λειβανάτες
ήταν ένα κλασσικό αρ- βανιτοχώρι,του οποίου οι κάτοικοι φαίνεται πως ανέπτυξαν
νωρίς τη διγλωσσία,λόγω των συν- αλλαγών με τα πλειοψηφούντα ελληνόφωνα χωριά της
Λοκρίδας.Άξιο αναφοράς επίσης είναι πως Αθανάσιος Τσίγκος, σε βιβλίο του σχετικό
με τους αρβανίτες,επισημαίνει ότι φαίνεται οι Λειβανάτες να έχουν εγκατασταθεί
πριν από τους υπόλοιπους αρβανίτες στα μέρη της Λοκρίδας.Από την προ- φορική
παράδοση δε,αντλούμε την πεποίθηση ότι όταν εγκαταστάθηκαν οι Λειβανάτες στην
πε- ριοχή,αυτό κάθε άλλο παρά ειρηνικά έγινε.Όσοι κατοικούσαν πρότερα
εκεί,διασκορπίστηκαν σε συνοικισμούς προς τα βόρεια,αν αληθεύει η μνήμη της
τοπικής Μούσας.Και τα δια της Μούσας με- ταφερθέντα μάλλον δεν λαθεύουν...
Εκτός από το γεγονός ότι η μάνα του Ανδρούτσου καταγόταν
από σαφώς ελληνόφωνη πόλη,μου είναι δύσκολο να καταλάβω τι μπορεί να έκανε τον
ίδιο να γράφει τέτοια γράμματα,που πιστεύω ότι εκείνη την εποχή δεν μπορούσε να
τα λέει και γράφει ένας απλός Αρβανίτης (αργότερα ξεκίνησε η φιλολογία περί
δωριοπελασγικής καταγωγής...).Αλλά,πόση επίδραση μπορεί να είχε η ντόπια
κοινω- νία σε ένα παιδί που μεγάλωσε και ανδρώθηκε αλλού; Ότι τον αγαπούσαν ως
γέννημά τους οι Λειβαναταίοι και ότι του παρείχαν ό,τι περνούσε από το χέρι
τους,είναι αναμφισβήτητο.
Ο Οδυσσέας,όμως, έχοντας λάβει παιδεία και μόρφωση,είναι
βέβαιο πως πρέπει να διέφερε ριζικά ως προς τα νοούμενα από τους αγρότες και
κτηνοτρόφους χωρικούς της πατρικής γης του.Έτσι,δεν βλέπω κανένα ασυμβίβαστο
του επιπέδου νόησης που είχε κατακτήσει ως προς την πιθανή εξ ημί- σεως αρβανίτικη
καταγωγή του.Ότι υπήρξε "σουλούπωμα" των γραμμάτων των γενικά
αμόρφωτων ή ολιγογράμματων αγωνιστών είναι αλήθεια.Αλλά δεν πιστεύω να
παραποιούσαν το νόημα,παρά μόνο την έκφραση που δυστυχώς την λογιοποιούσαν και
χάσαμε μεγάλης αξίας ιστορικές αυθε- ντικές "ατάκες".Στην περίπτωση του
Οδυσσέα (γραμματικός του ο Κάρπος Παπαδόπουλος),λόγω της σχετικά ικανής
μόρφωσής του,πιστεύω δεν θα υπέγραφε κάτι που δεν καταλάβαινε και δεν
συμφωνούσε.
(6) A Journey Through Albania and Other Provinces of
Turkey in Europe and Asia ...,John Cam Hob- house Broughton -1817 Σελ.31-«Αλλά η
εκδικη- τικότητα του Πασά φυλάχτηκε για τους Έλληνες κάτοικους της πόλης
(Πρέβεζα),διακόσιοι από τους οποίους αποκεφαλίστηκαν την μέρα μετά τη μάχη,μπροστά στον Αλή τον ίδιο.»Σελ. 70-«Οι χριστιανοί των Ιωαννίνων αν και ανήκουν
διοι- κητικά στην Αλβανία (λόγω Αλή Πασά),και διοι- κούνται από Αλβανούς άρχοντες,αποκαλούν τον εαυτό τους Έλληνες,όπως και οι κάτοικοι της Άρ- τας,της Πρέβεζας
και πολλών χωριών βορειότε- ρα.Ούτε φοράνε αλβανικά ρούχα,ούτε μιλούν τα
αλβανικά και έχουν όλους εκείνους τους τρόπους και τα έθιμα των Ελλήνων της
Ρούμελης,του Μο- ριά…»
(6α) Ο γνωστός Σουλιώτης Λάμπρος Κουτσονί- κας,σαφώς
άριστος γνώστης των ηπειρωτικών πραγμάτων,αναφέρει ότι η επαρχία Πρέβεζας
κα- τοικείται καθ' ολοκλήρου από Έλληνες (λαλούντας την ελληνικήν),εκτός από την
οθωμανική φρου- ρά (πιθανώς Τουρκαλβανοί) αποτελούμενοι συνολικά από διακόσιες
οικογένειες.
Γενική ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως,Λάμπρου
Κουτσονίκα Ταγματάρχου,τ. 1,σελ.102.
(7) History of the Greek Revolution V2,George Finlay,94
(8) Θεοφανίδης, Ιστορία του Ελληνικού Ναυτικού,Σεπτέμβριος 1824-Απρίλιος 1826,σ. 12
(10) Η Απολογία του Οδυσσέως Ανδρούτσου,Μπάμπη Αννίνου,Φιλολογική Εφημερίδα Αρμονία,τομ. 1,αρ. 11,σελ. 661
(11) Βίοι Παράλληλοι των επί της Αναγεννήσεως της Ελλάδος
Διαπρεψάντων Ανδρών, τ. στ,σελ. 4
(12) Φιλολογικό περιοδικό Χρυσαλλίς, από τον Κων.
Σάθα,Τομ. 3,Αρ. 58 (1865),301
(13) Πανδώρα,Τομ.8,Αρ.189,σελ. 487. (1858),
«Ιστοριογραφία του Αγώνος»
(14) Κοραής (Εφ. Αθ. αρ. 15,22 Οκτωβρ.1834), Κάρπου
Παπαδόπουλου-Ανασκευή των εις την ιστορίαν των Αθηνών αναφερομένων περί του
στρατηγού Οδυσσέως-σελ. 38.
